મંગળવારે રાષ્ટ્રપતિ ભવનના ઐતિહાસિક દરબાર હોલમાં ‘પદ્મ પુરસ્કાર’ના વિજેતાઓનું સન્માન કરવામાં આવ્યું હતું. આ દરમિયાન રાષ્ટ્રપતિ રામ નાથ કોવિંદે કર્ણાટકના રહેવાસી 65 વર્ષીય હરેકલા હજબ્બાને શિક્ષણ ક્ષેત્રે સામાજિક કાર્ય કરવા બદલ દેશના સૌથી પ્રતિષ્ઠિત સન્માન પદ્મશ્રીથી સન્માનિત કર્યા હતા.
આ દરમિયાન જ્યારે 65 વર્ષીય હરેકલા હજબ્બાનું નામ લેવામાં આવ્યું તો તેમને જોઈને લોકોની આંખો ફાટી ગઈ. કેમેરાના ચમકારા અને તાળીઓના ગડગડાટ વચ્ચે જ્યારે હરકલા હજબ્બા શરીર પર સફેદ શર્ટ અને ધોતી અને ગળામાં દુપટ્ટો પહેરીને ઉઘાડપગે પહોંચ્યા ત્યારે રાષ્ટ્રપતિ રામ નાથ કોવિંદ તરફથી ‘પદ્મ શ્રી’ સન્માન જોઈને બધા આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા. દર્શકોને ખ્યાલ નહોતો કે જેને ‘પદ્મશ્રી’ મળવા જઈ રહ્યો છે તે આટલો સામાન્ય વ્યક્તિ પણ હોઈ શકે છે.
હરેકલા હજબ્બા કોણ છે?
હરેકલા હજબ્બા કર્ણાટકના દક્ષિણ કન્નડના ન્યુપડપુ ગામનો રહેવાસી છે. ગરીબ પરિવારમાંથી આવતા હજબા ક્યારેય શાળાએ જઈ શક્યા નહીં. મેંગલોરના જે ગામમાં તેનો જન્મ થયો હતો ત્યાં શાળા ન હોવાથી તે અભ્યાસ કરી શક્યો ન હતો. ગામમાં ગરીબી અને શાળાની અછતને કારણે હરેકલા વાંચી-લખતા નહોતા, પરંતુ તેમણે નક્કી કર્યું કે એક દિવસ તેઓ તેમના ગામની શાળા ચોક્કસ બનાવશે, જેથી ગામમાં કોઈ બાળક અભણ ન રહે.
65 વર્ષીય હરેકલા હજબ્બા મેંગ્લોરની શેરીઓમાં નારંગી વેચતા ફરે છે. તેઓ 1977થી મેંગ્લોર બસ ડેપોમાં નારંગીનું વેચાણ કરે છે. સંતરા વેચીને તેણે જે કંઈ થાપણ ભેગી કરી હતી તેનાથી તેણે પોતાના ગામમાં એક શાળા ખોલી. આજે ન્યુપાડપુ ગામની આ શાળા ‘હજબા કા શાળા’ તરીકે ઓળખાય છે. દર વર્ષે હરેકલા પોતાની બચતનો સંપૂર્ણ ભાગ શાળાના વિકાસ માટે ખર્ચે છે.
જાણો તેમને શાળા ખોલવાની પ્રેરણા કેવી રીતે મળી?
હરેકલા હજાબ્બા કહે છે, ‘હું એક દિવસ મેંગ્લોરની શેરીઓમાં નારંગી વેચી રહ્યો હતો. આ દરમિયાન એક વિદેશી દંપતીએ મને નારંગીની કિંમત પૂછી હતી, પરંતુ હું સમજી શક્યો નહીં અને તેઓ સંતરા ખરીદ્યા વિના જ નીકળી ગયા.
આ જોઈને મને બહુ ખરાબ લાગ્યું. એ મારું દુર્ભાગ્ય હતું કે હું સ્થાનિક ભાષા સિવાય બીજી કોઈ ભાષા બોલી અને સમજી શકતો ન હતો. આ પછી મેં નિર્ણય લીધો કે ગામમાં એક પ્રાથમિક શાળા હોવી જ જોઈએ જેથી કરીને અમારા ગામના બાળકોને હું જે પરિસ્થિતિમાંથી પસાર થયો છું તેમાંથી ક્યારેય પસાર થવું ન પડે.
હરેકલા હજબ્બા 1978માં પોતાના ગામ પહોંચ્યા. આ દરમિયાન તેમણે ગ્રામજનોની મદદથી સ્થાનિક મસ્જિદમાં એક શાળા શરૂ કરી. તેઓ પોતે આ શાળામાં સફાઈ અને બાળકો માટે પીવાનું પાણી ઉકાળવાનું કામ પણ કરતા હતા.
હજબ્બા અઠવાડિયામાં એક દિવસ રજા લેશે જેથી કરીને તે ગામથી 25 કિમી દૂર દક્ષિણ કન્નડ જિલ્લા પંચાયત ઓફિસમાં જઈ શકે અને શિક્ષણ અધિકારીઓને શૈક્ષણિક સુવિધાઓને ઔપચારિક બનાવવા વિનંતી કરી શકે.
અંતે, હરેકલા હજબ્બાની મહેનત રંગ લાવી અને બે દાયકા પછી તેનું સ્વપ્ન સાકાર થયું. વર્ષ 2000 માં, જિલ્લા વહીવટીતંત્રે દક્ષિણ કન્નડ જિલ્લા પંચાયત હેઠળના નયાપુડુ ગામમાં 14મી માધ્યમિક શાળાનું નિર્માણ કર્યું. હજબાએ 28 વિદ્યાર્થીઓ સાથે શાળાની શરૂઆત કરી હતી અને હાલમાં આ શાળામાં ગામના 175 વિદ્યાર્થીઓ ધોરણ 10 સુધી અભ્યાસ કરે છે.
પદ્મ પુરસ્કાર વિજેતા હરેકલા હજબ્બા હવે તેમના ગામમાં વધુ શાળાઓ અને કોલેજો બનાવવાનું લક્ષ્ય ધરાવે છે. શિક્ષણ પ્રત્યે હજબાનું સમર્પણ એવું હતું કે આજે તેઓ શિક્ષિતો માટે પણ એક ઉદાહરણ બનીને ઉભરી આવ્યા છે. હજબાએ તેમના ઉમદા કાર્ય માટે અન્ય ઘણા પુરસ્કારો પણ જીત્યા છે.
પદ્મ પુરસ્કાર વિજેતા હરેકલા હજબ્બા હવે તેમના ગામમાં વધુ શાળાઓ અને કોલેજો બનાવવાનું લક્ષ્ય ધરાવે છે. શિક્ષણ પ્રત્યે હજબ્બાનું સમર્પણ એવું હતું કે આજે તેઓ શિક્ષિતો માટે પણ એક ઉદાહરણ બનીને ઉભરી આવ્યા છે. હજબ્બાએ તેમના ઉમદા કાર્ય માટે અન્ય ઘણા પુરસ્કારો પણ જીત્યા છે.
