દરિયાઈ જીવોમાં સામેલ ઓક્ટોપસ તેના શારીરિક દેખાવને કારણે ખૂબ જ ખતરનાક લાગે છે. તેને 8 પગ હોય છે. આખી દુનિયામાં ઓક્ટોપસની લગભગ 300 પ્રજાતિઓ જોવા મળે છે, જેમાં સૌથી ઝેરી ‘બ્લુ રિંગ્ડ ઓક્ટોપસ’ છે, તેનું ઝેર એટલું મજબૂત છે કે તે 30 સેકન્ડમાં વ્યક્તિને મારી શકે છે. આવો જાણીએ આ ઝેરી ‘બ્લુ રિંગ્ડ ઓક્ટોપસ’ વિશે.
તમે બધાએ સાઈનાઈડનું નામ તો સાંભળ્યું જ હશે, જેને ખાવાથી વ્યક્તિનું મૃત્યુ થોડી જ સેકન્ડોમાં થઈ જાય છે. આ ઓક્ટોપસના ઝેરમાં પણ કંઈક આવું જ થાય છે.
એકવાર તેને કરડ્યા પછી 20 માણસોને મારવા જેટલું ઝેર બહાર આવે છે. તેના ઝેરમાં ટેટ્રોડોટોક્સિન જોવા મળે છે, જે ઘાતક ન્યુરોટોક્સિન છે. તે સાયનાઇડ કરતાં હજાર ગણું વધુ ઝેરી છે.
પફરફિશમાં પ્રથમ વખત આ ઝેરની શોધ થઈ હતી. જો કે, સમાન ઝેર વાદળી રીંગવાળા ઓક્ટોપસમાં પણ જોવા મળે છે, પરંતુ આ ઓક્ટોપસ ઉશ્કેર્યા સિવાય નુકસાન પહોંચાડતા નથી.
પફરફિશ અને વાદળી-રીંગવાળા ઓક્ટોપસ ઉપરાંત, આ ઝેર 100થી વધુ પ્રજાતિઓમાં પણ જોવા મળે છે, જેમાં પનામેનિયન સોનેરી દેડકા અને ખરબચડી ચામડીવાળા ન્યૂટ્સનો સમાવેશ થાય છે. આ બધામાં ઝેરનું પ્રમાણ ઓછું અને વધુ હોય છે.
ઓસ્ટ્રેલિયામાં નોર્થ ક્વીન્સલેન્ડમાં જેમ્સ કૂક યુનિવર્સિટીના દરિયાઈ પ્રાણીશાસ્ત્રી પીટર મોર્સે આ ઓક્ટોપસ પર એક અભ્યાસ હાથ ધર્યો હતો કે, આ ઓક્ટોપસની સમાગમની આદતોનો અભ્યાસ કરવાથી જાણવા મળ્યું છે કે વાદળી-રીંગવાળા ઓક્ટોપસની બે પ્રજાતિઓ વચ્ચેનો મુખ્ય તફાવત એ છે કે તેઓ કેવી રીતે પ્રજનન કરે છે.
પ્રથમ વાદળી રીંગવાળા ઓક્ટોપસમાં પ્લાન્કટોનિક લાર્વા સ્ટેજ હોય છે જ્યારે તેઓ થોડા મોટા થઈ જાય છે, એટલે કે તેઓ ઓક્ટોપસમાં વૃદ્ધિ પામે તે પહેલા પ્લાન્કટોન તરીકે શરૂ થાય છે. આ તેમને દૂર સુધી ફેલાવવામાં, તેમની શ્રેણીને વિસ્તૃત કરવામાં અને તેમની વસ્તી વધારવામાં મદદ કરે છે.
બીજી તરફ, સધર્ન બ્લુ-રીંગ્ડ ઓક્ટોપસ, મિની-પુખ્ત વયના તરીકે બહાર નીકળે છે. તેઓ જ્યાં સુધી ક્રોલ કરી શકે ત્યાં સુધી જ આગળ વધી શકે છે,” જેનો અર્થ છે કે આ પ્રજાતિઓમાં વધુ સંવર્ધન છે.
એક અભ્યાસ મુજબ, વાદળી રીંગવાળા ઓક્ટોપસ આ ઝેરનો ઉપયોગ તેમના શિકાર માટે કરે છે. તેઓ પોતાની તીક્ષ્ણ ચાંચ વડે પીડિતમાં ઝેરનું ઇન્જેક્શન કરે છે અને આશ્ચર્યજનક વાત એ છે કે તેમના ડંખથી પીડા થતી નથી, તેથી કેટલીકવાર વ્યક્તિને ખબર પણ નથી પડતી કે ઓક્ટોપસે તેને ડંખ માર્યો છે.
તમને જણાવી દઈએ કે, ‘બ્લુ રિંગ ઓક્ટોપસ’ તસ્માનિયા સહિત સમગ્ર ઓસ્ટ્રેલિયામાં જોવા મળે છે અને તેની ત્રણ પ્રજાતિઓ ઓસ્ટ્રેલિયામાં જોવા મળે છે, જેનું કદ 12 થી 22 સેમીની વચ્ચે હોય છે.
