છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી યુક્રેન અને રશિયા વચ્ચે ઘર્ષણ ચાલી રહ્યું છે. આ બે પાડોશી દેશો વચ્ચે ચાલી રહેલા યુદ્ધનો માર માત્ર તેમના નાગરિકો જ નહીં પરંતુ વિશ્વના અન્ય ઘણા દેશોના નાગરિકો પણ ભોગવી રહ્યા છે. લગભગ 30,000 ભારતીય વિદ્યાર્થીઓ પણ યુક્રેનમાં અભ્યાસ કરી રહ્યા હતા.
ભારત સરકારે આમાંથી ઘણા વિદ્યાર્થીઓને પરત લાવ્યા છે, જ્યારે હજારો વિદ્યાર્થીઓ હજુ પણ યુક્રેનમાં અટવાયેલા છે. મંગળવારે રશિયાના હુમલામાં 1 ભારતીય વિદ્યાર્થીનું મોત થયું હતું. યુક્રેન-રશિયા યુદ્ધ દરમિયાન ઘણી જાનમાલનું નુકસાન થયું છે. રશિયાએ યુક્રેનમાં અનેક મહત્વપૂર્ણ સૈન્ય મથકોને પણ નષ્ટ કરી દીધા છે.
રવિવારે રશિયન સેનાએ યુક્રેન પર હુમલો કરીને વિશ્વના સૌથી મોટા વિમાનને નષ્ટ કરી દીધું. યુક્રેન-રશિયા યુદ્ધના ચોથા દિવસે રવિવારે રશિયન સેનાએ કિવ નજીક ગોસ્ટોમેલ સ્થિત ‘એન્ટોનોવ એરપોર્ટ’ પર વિશ્વના સૌથી મોટા વિમાન ‘એન્ટોનોવ એન-225 મરિયા’ને નષ્ટ કરી દીધું.
યુક્રેનના વિદેશ મંત્રી દિમિત્રો કુલેબાએ ટ્વિટર પર એક તસવીર શેર કરી અને લખ્યું, ‘આ વિશ્વનું સૌથી મોટું એરક્રાફ્ટ AN-225 ‘મારિયા’ (યુક્રેનિયન ‘ડ્રીમ’) હતું. રશિયાએ ભલે આપણા ‘મરિયા’નો નાશ કર્યો હોય, પરંતુ તેઓ ક્યારેય મજબૂત, સ્વતંત્ર અને લોકતાંત્રિક યુરોપિયન રાષ્ટ્રના અમારા સપનાને નષ્ટ કરી શકશે નહીં.
યુક્રેનની રાજ્ય સંરક્ષણ કંપની યુક્રોબોરોનપ્રોમ, જે વિમાનનું સંચાલન કરે છે, તેણે પણ રવિવારે એક નિવેદન જારી કરીને જણાવ્યું હતું કે, “વિમાન 24 ફેબ્રુઆરીથી કિવ નજીકના ગોસ્ટોમેલના એન્ટોનોવ એરપોર્ટ પર જાળવણી માટે ઉભું છે.”
તેના એન્જિન પર સમારકામ દરમિયાન કામ કરવામાં આવી રહ્યું હતું, પરંતુ ટેક-ઓફ પહેલા રશિયન સેનાના હુમલામાં તે નાશ પામ્યું હતું. હવે રશિયાના ખર્ચે તેનું પુનઃનિર્માણ કરવામાં આવશે. તેની કિંમત 3 બિલિયન યુએસ ડોલર છે. તેમાં 5 વર્ષનો સમય લાગવાનો અંદાજ છે.
‘મરિયા’ નામ શા માટે આપવામાં આવ્યું?
યુક્રેનના એન્ટોનોવ એન-225 મરિયાને વિશ્વના સૌથી મોટા કાર્ગો પ્લેન તરીકે ઓળખવામાં આવ્યું હતું. તે ‘મરિયા’ તરીકે પણ જાણીતું હતું, જેનો અર્થ યુક્રેનિયન ભાષામાં ‘સ્વપ્ન’ થાય છે. વિશ્વના આ સૌથી મોટા જહાજને 1980માં ડિઝાઇન કરવામાં આવ્યું હતું. કિવ સ્થિત એન્ટોનોવ કંપની દ્વારા માત્ર એક AN-225 બનાવવામાં આવ્યું હતું.
એન્ટોનોવ એન-225 મરિયા, શરૂઆતમાં સોવિયેત એરોનોટિકલ પ્રોગ્રામના ભાગ રૂપે બનાવવામાં આવ્યું હતું, તેણે તેની પ્રથમ ઉડાન 1 ડિસેમ્બર 1988ના રોજ કરી હતી. સોવિયત યુનિયનના પતન પછી વર્ષો સુધી તે ઉપડ્યું ન હતું. આ પછી, વર્ષ 2001માં, ‘મરિયા’એ કિવથી લગભગ 20 કિલોમીટર દૂર ગોસ્ટોમેલમાં પરીક્ષણ ઉડાન ભરી. આ કાર્ગો ફ્લાઇટ્સ માટે યુક્રેનની એન્ટોનોવ એરલાઇન્સ દ્વારા સંચાલિત થાય છે. કોવિડ -19 રોગચાળાની શરૂઆતમાં, તેનો ઉપયોગ ઘણા મહત્વપૂર્ણ કાર્યો માટે કરવામાં આવતો હતો.
‘એન્ટોનોવ એન-225 મરિયા’ની વિશેષતા શું હતી?
એન્ટોનવ એન-225 મરિયા અત્યાર સુધીનું સૌથી લાંબુ અને ભારે વિમાન છે. તેની મહત્તમ રેન્જ 15,400 કિમી અને મહત્તમ ઝડપ 850 કિમી પ્રતિ કલાક હતી. આ 84 મીટર લાંબુ વિશાળ વિમાન એક સમયે મહત્તમ 640 ટન વજન વહન કરવામાં સક્ષમ હતું. 6 ટર્બો ફેન એન્જિન દ્વારા સંચાલિત, આ કાર્ગો પ્લેનનું વજન 250 ટન હતું.
મરિયાના નામે છે આ વર્લ્ડ રેકોર્ડ
વિશ્વના સૌથી મોટા એરક્રાફ્ટ ‘મરિયા’એ 1,89,980 કિલોની એક જ વસ્તુને એરલિફ્ટ કરીને ‘વર્લ્ડ રેકોર્ડ’ બનાવ્યો છે. નાસાએ તેનો ઉપયોગ અવકાશયાન માટે કર્યો હતો. આવી અનેક વિશેષતાઓને કારણે તેને વિશ્વનું સૌથી ભારે વિમાન પણ કહેવામાં આવતું હતું. તેને બનાવનાર એન્જિનિયરોએ AN-124ના આધારનો ઉપયોગ કર્યો હતો, જેથી પછીથી તેના એન્જિનની ક્ષમતામાં વધારો કરી શકાય.
80ના દાયકામાં બનેલ એન્ટોનવ એન-225 મરિયા, આજ સુધી સેવામાં તેના પ્રકારનું એકમાત્ર વિમાન હતું, પરંતુ રશિયન હુમલામાં તે નાશ પામ્યા પછી તેનું અસ્તિત્વ પણ હંમેશ માટે બંધ થઈ ગયું છે.
