આઝાદી પહેલા દેશમાં ઘણા ત્યજી દેવાયેલા રજવાડા હતા. પછી અંગ્રેજો આવ્યા, તેમાંના કેટલાક તેમના શાસનમાં નાદાર થયા અને કેટલાક આઝાદી પછી. આવો જાણીએ આવા કેટલાક રાજવીઓ વિશે જેમણે ધીમે ધીમે પોતાની શક્તિ અને પૈસા ગુમાવ્યા અને અંતે એક સામાન્ય માણસનું જીવન જીવવાની ફરજ પડી.
1. હૈદરાબાદના છેલ્લા નિઝામના વંશજ ઉસ્માન અલી ખાન
નિઝામ ઉસ્માન અલી પાસે એક સમયે 17,49,80,07,600 રૂપિયાની સંપત્તિ હતી. 2012માં તેમને વિશ્વના છઠ્ઠા ધનિક વ્યક્તિ તરીકે જાહેર કરવામાં આવ્યા હતા. તેને 18 પુત્રો અને 16 પુત્રીઓ હતી. એક અહેવાલ મુજબ, તેમના રાજકુમાર મુકરમ જહાં આ દિવસોમાં તુર્કીમાં રહે છે. એવું પણ કહેવાય છે કે તેમના 120 વંશજો 70 વર્ષ પહેલા લંડનની બેંકમાં જમા કરાયેલા 36 મિલિયન પાઉન્ડ (રૂ. 3,55,96,29,702) મેળવવા માટે આ દિવસોમાં કાનૂની લડાઈ લડી રહ્યા છે.
2. ટીપુ સુલતાનના વંશજો
ટીપુ સુલતાનના મૃત્યુ પછી, અંગ્રેજોએ તેની તિજોરી કબજે કરી. એવું કહેવાય છે કે તે સમયે અંગ્રેજ અધિકારીઓએ પોતાનો ખજાનો લઈ જવા માટે 6 બળદગાડાની વ્યવસ્થા કરવી પડી હતી. તેમણે તેમના વંશજો (મોટી પુત્રી ફાતિમા બેગમ)ને કોલકાતા શિફ્ટ કર્યા. તેમના પરિવારના સભ્યો આજકાલ અહીં રહે છે અને સાઇકલ રિપેરિંગ, રિક્ષા ચાલવા, ટેલરિંગ વગેરે કરે છે. તેમના ઘર પણ માટી અને ઘાસના બનેલા છે.
3. ટિગ્રીયા વંશના મહારાજ બ્રજરાજ મહાપાત્રા
એક સમયે, મહારાજા બ્રજરાજ મહાપાત્રા પાસે એક મહેલ, હાથી-ઘોડા અને 25 વિન્ટેજ કાર હતી. પરંતુ આઝાદી મળ્યા પછી, તેનું રજવાડું ભારતમાં ભળી ગયું અને તેને વાર્ષિક કેટલાક હજારનું પેન્શન મળવાનું શરૂ થયું. ધારાસભ્ય બનેલી પત્નીએ તેને બાળકો સાથે છોડી દીધી હતી. તેથી છેલ્લો દિવસ નિષ્ફળતામાં પસાર થયો.
4. ત્રાવણકોરના વંશજો
આઝાદી પછી જ્યારે ત્રાવણકોર ભારતમાં ભળી ગયું ત્યારે હૈદરાબાદ પછી તે દેશનું બીજું સૌથી ધનિક શાહી ઘર હતું. ઉથરાડોમ તિરુનલ માર્થાન્ડા વર્મા આ શાહી પરિવારના છેલ્લા વડા હતા. તેઓ પદ્મનાભસ્વામી મંદિર ટ્રસ્ટના અધ્યક્ષ પણ હતા.
કહેવાય છે કે આ મંદિરમાં હજારો કરોડનું સોનું છે જે ભગવાનની સંપત્તિ છે. 2011માં, માર્ટંડ વર્માના મૃત્યુ પહેલા, તેણે છેલ્લી ઇચ્છા વ્યક્ત કરી હતી કે તે તમામ સોનું ભગવાનનું છે અને તેના પરિવારે ક્યારેય તેમાં રસ દાખવ્યો નથી. ભવિષ્યમાં પણ આવું થતું રહેવું જોઈએ.
5. મુઘલ બાદશાહ બહાદુર શાહના વંશજો
સુલતાના બેગમ મુઘલ બાદશાહ બહાદુર શાહના પૌત્રની પત્ની છે. આ દિવસોમાં તે કોલકાતામાં 2 રૂમના નાના ઘરમાં રહે છે. એક અહેવાલ મુજબ, તે પહેલા ચાનો સ્ટોલ ચલાવતી હતી, ત્યાં સુધી કે રાજ્ય સરકારે તેને 6000 રૂપિયાનું માસિક પેન્શન આપવાનું શરૂ કર્યું. તેમને પાંચ પુત્રીઓ અને એક પુત્ર છે જે પશ્ચિમ બંગાળમાં એક સામાન્ય માણસની જેમ જીવે છે.
6. નવાબ વાજિદ અલી શાહના વંશજો
અવધના નવાબ વાજિદ અલી શાહના પૌત્ર ડૉ. કૌકબ કુદર મિર્ઝા આ દિવસોમાં કોલકાતામાં એક માળના મકાનમાં રહેતા હતા. સપ્ટેમ્બર 2020 માં કોરોના રોગચાળાને કારણે તેમનું અવસાન થયું હતું. કુદ્ર મિર્ઝા અલીગઢ યુનિવર્સિટીમાં પ્રોફેસર હતા. તે પોતાની પાછળ પત્ની અને 6 બાળકો છોડી ગયા છે.
એક તરફ જ્યાં દેશના અનેક મોટા રાજ પરિવારના લોકો બિઝનેસ અને રાજનીતિમાં નામ કમાઈ રહ્યા છે, તો બીજી તરફ ગરીબીમાં જીવતા આ રાજવીઓ વિશે જણાવવું જરૂરી હતું.
