શરૂઆતથી જ, ભારતે સ્થાપત્ય સર્જનોનો સમાવેશ કર્યો છે, જેની ઝલક અહીંના પ્રાચીન વારસામાં સ્પષ્ટપણે જોવા મળે છે. મધ્યપ્રદેશ પણ આપણા દેશનું એક એવું રાજ્ય છે, જે આલીશાન મહેલો અને કિલ્લાઓથી ભરેલું છે. આ ઈમારતોમાં કોતરેલી અદ્ભુત કલાને જોવા માટે દર વર્ષે ઘણા પ્રવાસીઓ અહીં આવે છે.
આમાંનો એક દતિયા મહેલ છે, જે આ રાજ્યના ઐતિહાસિક જિલ્લામાં લગભગ 400 વર્ષોથી તેના ભવ્ય ભૂતકાળને સાચવીને અડીખમ ઊભો છે. આશ્ચર્યની વાત એ છે કે આ 400 વર્ષોમાં તેનો ઉપયોગ મહેલમાં માત્ર 1 રાત માટે થતો હતો.આજે અમે તમને આ ઐતિહાસિક દતિયા પેલેસની વાર્તા અને ઈતિહાસ વિગતવાર જણાવીશું.
સલીમે તેના પિતા સામે બળવો કર્યો
એવું કહેવાય છે કે ગ્વાલિયર પર સિંધિયાના શાસનના ઘણા સમય પહેલા આ વિસ્તાર મુઘલ સામ્રાજ્ય હેઠળ હતો. ધીરે ધીરે મુઘલો તેમના શાસનનો વિસ્તાર કરતા હતા. બીજી તરફ, અકબરની ઉંમર ધીમે ધીમે ઓસરી રહી હતી. આ દરમિયાન, અકબરને તેના મોટા પુત્ર સલીમ સાથે થોડી ઝઘડો થયો હતો.
એક સમય એવો આવ્યો, જ્યારે સલીમે તેના પિતા વિરુદ્ધ બળવો કર્યો અને કોર્ટની સ્થાપના કરી, જેને આજે આપણે અલ્હાબાદ કોર્ટ તરીકે ઓળખીએ છીએ. સલીમે આવું પગલું ભર્યા બાદ અકબરે તેના પ્રધાનમંત્રી અબુલ ફઝલને મનાવવા દિલ્હી મોકલ્યા.
એવું કહેવાય છે કે અબુલ ફઝલ પ્રિન્સ સલીમને ગાદી પર બેસાડવા માગતો ન હતો, તેથી તે સલીમને મારી નાખવા માટે આ તકનો લાભ લેવા માંગતો હતો. સલીમને અબુલ ફઝલના અલ્હાબાદ આવવાની ખબર પડી. આ સાંભળીને તેણે વિકટ પરિસ્થિતિમાં મક્કમતાથી ઊભા રહેવાની તૈયારી શરૂ કરી. ત્યારે બીર સિંહ દેવ તેમની પાસે અકબરના વઝીરને મારી નાખવાનો પ્રસ્તાવ લઈને આવ્યો.
બીર સિંહ દેવ અને સલીમની મિત્રતા
તે સમય દરમિયાન રાજનીતિમાં બીર સિંહ દેવની એટલી મહત્વની ભૂમિકા નહોતી. તે માત્ર એક જમીનદાર હતો, પરંતુ સલીમની જેમ તે પણ બાદશાહની નીતિઓનો ચાહક નહોતો. તેમણે અકબર સામે અનેક વિદ્રોહનું નેતૃત્વ પણ કર્યું હતું. એવું પણ કહેવાય છે કે સલીમ પોતે તેની પાસે મદદ માંગવા આવ્યો હતો.
બીર સિંહ દેવે આ મિશન ચાલુ રાખ્યું અને અબુલ ફઝલને મારી નાખ્યો. સલીમને તેની સાબિતી આપવા માટે, તેણે વઝીરનું કપાયેલું માથું તાજ રાજકુમારને આપ્યું.
જ્યાં એક તરફ સલીમ પોતાના કામ માટે આભારી હતો, તો બીજી તરફ આ કૃત્યને કારણે તે મુગલ બાદશાહ અકબરની નજરમાં આવી ગયો. અકબર તેના આ કૃત્યથી ગુસ્સે થયો હતો અને બીર સિંહ દેવને કોઈપણ સ્થિતિમાં પકડવા માંગતો હતો.
સલીમ મહેલના જોખમોથી બચવા માટે મહત્વપૂર્ણ માહિતી આપીને તેમના ખાસ મિત્ર બની ગયેલા બીર સિંહ દેવની સુરક્ષા કરી રહ્યો હતો. બીર સિંહે તેમના જીવનના ઘણા વર્ષો અકબરના સૈનિકો સાથે સંતાકૂકડી રમતાં વિતાવ્યા.
જ્યારે સલીમે તેના જૂના મિત્રની તરફેણ કરી હતી
દરમિયાન અકબરનું અવસાન થયું. ત્યાં સુધીમાં સલીમે તેના પિતા સાથે સમાધાન કરી લીધું હતું અને તેના મૃત્યુ પછી તરત જ તે ક્રાઉન પ્રિન્સમાંથી રાજા બન્યો હતો. આ દરમિયાન સલીમે પોતાનું નામ બદલીને જહાંગીર રાખ્યું હતું. સિંહાસન પર બેઠા પછી, તેણે બીર સિંહ દેવની કૃપા ચૂકવી અને તેમને ઓરછાની ગાદી પર બેસાડ્યા.
વર્ષો પછી, જહાંગીરે તેના જૂના મિત્રને મળવાની જાહેરાત કરી અને તેના સામ્રાજ્યમાં 52 ઈમારતોના નિર્માણ માટે લીલી ઝંડી આપી. આમાંની એક જગ્યા દતિયા હતી, જે તેમણે બીર સિંહ દેવને ભેટમાં આપી હતી.
દતિયા મહેલને ‘બીર સિંહ દેવ મહેલ’ અને ‘સતખંડા મહેલ’ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. યોજના મુજબ બાદશાહ મહેલમાં આવ્યો અને ઓરછા જતા પહેલા તેણે આ મહેલમાં એક રાત વિતાવી. જો કે, ભેટ હોવાને કારણે, ન તો બીર સિંહ દેવ કે તેમના પરિવારે તેનો ક્યારેય ઉપયોગ કર્યો નથી. આ જ કારણ છે કે દતિયા પેલેસ 400 વર્ષથી નિર્જન છે અને આજદિન સુધી કોઈએ તેનો ઉપયોગ કર્યો નથી.
