ભારતીય ચલણી નોટો પર માત્ર મહાત્મા ગાંધીની તસવીર જ જોવા મળે છે. પરંતુ હવે રવીન્દ્રનાથ ટાગોર અને ડો.એપીજે અબ્દુલ કલામની તસવીર પણ જોઈ શકાય છે. રિપોર્ટ્સ અનુસાર, રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા (RBI) પ્રથમ વખત નોટ પર ફોટો બદલવા પર વિચાર કરી રહી છે. આ ફેરફારો ટૂંક સમયમાં જોવા મળી શકે છે.
એવું કહેવામાં આવી રહ્યું છે કે નાણાં મંત્રાલય અને ભારતીય રિઝર્વ બેંક કેટલીક નોટોની સીરીઝ પર ટાગોર અને કલામના વોટરમાર્ક ફોટાનો ઉપયોગ કરવા પર વિચાર કરી રહી છે. એવું માનવામાં આવે છે કે દેશની આ બે મહાન હસ્તીઓ મહાત્મા ગાંધીની સાથે ભારતીય ચલણી નોટો પર પણ જોવા મળશે.
સરકાર આવું કેમ કરી રહી છે?
તમને જણાવી દઈએ કે, આ પગલું ચલણી નોટો પર બહુવિધ અંકોના વોટરમાર્કને સામેલ કરવાની શક્યતાઓ શોધવા માટે લેવામાં આવી રહ્યું છે. અમેરિકામાં પણ આવો ટ્રેન્ડ છે. યુ.એસ.માં વિવિધ સંપ્રદાયોના ડોલરમાં જ્યોર્જ વોશિંગ્ટન, બેન્જામિન ફ્રેન્કલિન, થોમસ જેફરસન, એન્ડ્રુ જેક્સન, એલેક્ઝાન્ડર હેમિલ્ટન અને અબ્રાહમ લિંકન સહિત 19મી સદીના કેટલાક પ્રમુખોની તસવીરો છે.
સેમ્પલ IIT પ્રોફેસરને મોકલવામાં આવ્યા છે
નાણા મંત્રાલય અને આરબીઆઈ હેઠળના સિક્યોરિટી પ્રિન્ટિંગ એન્ડ મિન્ટિંગ કોર્પોરેશન ઓફ ઈન્ડિયા વતી ગાંધી, ટાગોર અને કલામ વોટરમાર્કના સેમ્પલના બે અલગ-અલગ સેટ IIT-દિલ્હીના એમેરિટસ પ્રોફેસર દિલીપ ટી. શાહાનીને મોકલવામાં આવ્યા છે.
શહાનીને બેમાંથી એક સેટ પસંદ કરીને સરકાર સમક્ષ રજૂ કરવાનું કહેવામાં આવ્યું છે. આ અંગેનો અંતિમ નિર્ણય સરકાર ઉચ્ચ સ્તરીય બેઠકમાં લેશે.
તમને જણાવી દઈએ કે, વોટરમાર્કની તપાસ કરી રહેલા પ્રોફેસર શાહાની ઈલેક્ટ્રોમેગ્નેટિક ઈન્સ્ટ્રુમેન્ટેશનમાં નિષ્ણાત છે. આ વર્ષે જાન્યુઆરીમાં મોદી સરકાર દ્વારા તેમને પદ્મશ્રીથી નવાજવામાં આવ્યા હતા.
અહેવાલો અનુસાર, બેંકનોટની નવી શ્રેણી માટે નવી સુરક્ષા સુવિધાઓની ભલામણ કરવા માટે 2017માં આંતરિક સમિતિની રચના કરવામાં આવી હતી. તેમણે વર્ષ 2020માં પોતાનો અહેવાલ રજૂ કર્યો હતો. જેમાં ગાંધી ઉપરાંત ટાગોર અને કલામના વોટરમાર્ક માર્કસ પણ વિકસાવવામાં આવે તેવું જણાવાયું હતું.
વર્ષ 2021માં, આરબીઆઈએ તેની મૈસુર સ્થિત રિઝર્વ બેંક ઓફ ઈન્ડિયા નોટ મુદ્રાન પ્રાઈવેટ લિમિટેડ અને હોશંગાબાદમાં SPMCILની સિક્યોરિટી પેપર મિલને વોટરમાર્ક સેમ્પલના પોતાના સેટ તૈયાર કરવા સૂચનાઓ જારી કરી હતી.
આ પછી RBI અને SPMCIL એ તેમના સેમ્પલ શહાનીને ટેસ્ટિંગ માટે મોકલ્યા હતા. શાહનીએ અત્યાર સુધી આ સેમ્પલ પર અધિકારીઓ સાથે અનેક રાઉન્ડની વાતચીત કરી છે.
