ભારતમાં છેલ્લા 5 દાયકાથી કેટલીક ફૂટવેર બ્રાન્ડ્સ ગ્રાહકોની પ્રથમ પસંદગી છે. તેમાંના કેટલાક એવા છે જે 7 દાયકાથી વધુ જૂના છે. આમાંની કેટલીક ફૂટવેર બ્રાન્ડ સ્પર્ધાને કારણે લુપ્ત થઈ ગઈ છે, પરંતુ અન્ય એવી પણ છે જે નાઈકી, એડિડાસ અને પુમા જેવી આંતરરાષ્ટ્રીય બ્રાન્ડ્સને સખત સ્પર્ધા આપી રહી છે.
આજે પણ આ ‘મેડ ઇન ઇન્ડિયા’ બ્રાન્ડ્સ મધ્યમ વર્ગ અને નીચલા મધ્યમ વર્ગમાં ખૂબ જ લોકપ્રિય છે. સમયની સાથે બદલાવ તેમની સફળતાનું મુખ્ય કારણ છે. આજે આ ફૂટવેર કંપનીઓ પુરુષો, મહિલાઓ અને બાળકો માટે તમામ પ્રકારના શૂઝ અને ચંપલનું ઉત્પાદન કરી રહી છે. પાર્ટી વેરથી લઈને સ્પોર્ટ્સ સૂટ આજે તેમની ઓળખ બની ગયા છે.
1- લિબર્ટી
લિબર્ટી દેશની સૌથી જૂની ‘મેડ ઇન ઇન્ડિયા’ ફૂટવેર બ્રાન્ડ છે. તેની શરૂઆત 1954માં કરનાલ, હરિયાણામાં 1 દિવસમાં 4 જોડી બનાવીને થઈ હતી, પરંતુ આજે ‘લિબર્ટી’ 1 દિવસમાં 50,000 જોડી ફૂટવેરનું ઉત્પાદન કરે છે. હાલમાં તેનું ટર્નઓવર 600 કરોડથી વધુ છે.
‘લિબર્ટી’ વિશ્વમાં ચામડાના શૂઝના ટોચના 5 ઉત્પાદકોમાં સામેલ છે. ભારત સહિત 25થી વધુ દેશોમાં તેના ગ્રાહકો છે. આજે લિબર્ટી પાસે 6,000 મલ્ટિ-બ્રાન્ડ આઉટલેટ્સ અને 350 શોરૂમ છે, જેમાં ભારતની બહાર 50 શોરૂમનો સમાવેશ થાય છે.
2- એક્શન
એક્શન ગ્રુપની શરૂઆત 1972માં થઈ હતી. આ ફૂટવેર છેલ્લા ઘણા દાયકાઓથી ગ્રાહકોની પ્રથમ પસંદગી રહ્યા છે. 90ના દાયકામાં ‘એક્શન શૂઝ’ દરેક સ્કૂલના છોકરાની પહેલી પસંદ હતા. આજે પણ દેશના મોટા ભાગના નાના શહેરોમાં શાળાના બાળકો એક્શન શૂઝ પહેરવાનું પસંદ કરે છે. એક્શન ગ્રૂપ આજે સ્પોર્ટ્સ શૂઝ ઉપરાંત સ્ટીલ, કેમિકલ, રિટેલ સહિત અન્ય ઘણા ક્ષેત્રોમાં કામ કરી રહ્યું છે.
3- પેરાગોન
પેરાગોનની શરૂઆત 1975માં કેરળમાં થઈ હતી. 1982માં કેરળમાં લોકપ્રિય બ્રાન્ડ બન્યા પછી, પેરાગોને અન્ય રાજ્યોમાં પણ પ્રવેશ કર્યો. તેની સૌથી મોટી તાકાત તેના કર્મચારીઓ અને વિતરકો છે. પેરાગોન પાસે ઇન-હાઉસ ફૂટવેર ડિઝાઇન ટીમ છે જે બજાર સાથે સ્પર્ધા કરવા માટે નવી ડિઝાઇન અને મોડલ બનાવે છે. પેરાગોનનું મુખ્ય ઉત્પાદન રબરના ફૂટવેર છે, પરંતુ આ સિવાય તેમની પાસે ફૂટવેર ઉત્પાદનોની લાંબી લાઇન પણ છે.
4- રિલેક્સો
રિલેક્સો કંપની 1976માં દુઆ ભાઈઓએ શરૂ કરી હતી. તે આજે ભારતમાં સૌથી લોકપ્રિય ફૂટવેર કંપનીઓમાંની એક છે. Relaxoનું મુખ્ય મથક દિલ્હીમાં છે અને તેના 8 ઉત્પાદન એકમો છે. આ ફૂટવેર કંપની દરરોજ 6 લાખથી વધુ જોડી ફૂટવેરનું ઉત્પાદન કરે છે. Relaxo ફૂટવેરની શ્રેણી આરામ, શૈલી અને ગુણવત્તાયુક્ત કારીગરીનું શ્રેષ્ઠ મિશ્રણ કરે છે.
5- રેડ ચીફ
રેડ ચીફ ભારતમાં સૌથી ઝડપથી વિકસતી ફૂટવેર બ્રાન્ડ પૈકીની એક છે. તેની શરૂઆત 1997માં કાનપુરમાં થઈ હતી. લગભગ 25 વર્ષમાં તેણે યુવાનોથી લઈને વૃદ્ધો સુધી પોતાના ચાહકો બનાવી લીધા છે. આજે ‘રેડ ચીફ’ ભારતમાં મધ્યમ વર્ગ માટે પસંદગીની અને મજબૂત બ્રાન્ડ બની ગઈ છે.
દેશના 16 રાજ્યોમાં તેના 175 વિશિષ્ટ આઉટલેટ્સ અને 3,000 મલ્ટિબ્રાન્ડ આઉટલેટ્સ છે. રેડ ચીફ માત્ર જૂતા અને ચપ્પલ જ નહીં પરંતુ ચામડાની અન્ય ઘણી વસ્તુઓ પણ વેચે છે. આજે તેનું ટર્નઓવર 324 કરોડ રૂપિયાથી વધુ છે.
6- લખાની
લખાની ગ્રુપની શરૂઆત વર્ષ 1966માં કરવામાં આવી હતી, પરંતુ આ ગ્રુપે વર્ષ 2000માં ફૂટવેરનું ઉત્પાદન શરૂ કર્યું હતું. આજે લખાની ભારતમાં બીચ સ્લીપર્સના સૌથી મોટા ઉત્પાદકોમાંનું એક છે. આ ઉપરાંત, તે દેશની સૌથી મોટી સ્પોર્ટ્સ શૂઝ ઉત્પાદક કંપની છે જે દર વર્ષે 555 મિલિયન જોડી શૂઝનું ઉત્પાદન કરે છે. આ ગ્રુપ છેલ્લા 21 વર્ષથી દેશમાં સ્પોર્ટ્સ શૂઝની અગ્રણી બ્રાન્ડ છે.
‘લખાની’ ગ્રુપે ‘એડિદાસ’ સાથે જોડાણ પણ કર્યું છે. લાખાણી ફરીદાબાદ (હરિયાણા), ધાર (MP), હરિદ્વાર (ઉત્તરાંચલ) અને નોઈડા (ઉત્તર પ્રદેશ)માં ઉત્પાદન પ્લાન્ટ ધરાવે છે.
