વિશ્વના સાત અજાયબીઓમાં શામેલ છે તે ચીનની મોટી દિવાલ વિષે કોને નથી ખબર. તેને ‘ગ્રેટ વોલ ઑફ ચાઇના’ કહે છે. તેને બનાવવા માટે ઈંટ, પથ્થર, લાકડા અને ધાતુઓનો ઉપયોગ કરવામાં આવતો હતો, તેથી તેને વિશ્વની સૌથી જૂની અને પથ્થરની દિવાલ પણ કહેવામાં આવે છે. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે દુનિયાની બીજી સૌથી લાંબી દીવાલ ક્યાં છે? જો નહીં, તો ચાલો આપણે જાણીએ કે બીજી સૌથી મોટી દિવાલ ભારતના રાજસ્થાનમાં સ્થિત કુંભલગઢ કિલ્લામાં હાજર છે. ચાલો તમને તેનાથી સંબંધિત રસપ્રદ તથ્યો વિશે જણાવીએ.
રાજસ્થાનમાં સ્થિત કુંભલગઢ કિલ્લાની દિવાલ ‘ભારતની મહાન દિવાલ’ તરીકે જાણીતી છે. આ એક વર્લ્ડ હેરિટેજ સાઇટ છે. ચીનની મહાન દિવાલ પછી, આ દિવાલ ભારતની મહાન દિવાલ તરીકે પ્રખ્યાત છે. ભારતીય દિવાલની લંબાઈ આશરે 36 કિમી છે અને તેની પહોળાઈ 15 થી 25 ફૂટ છે.
ભારતની સૌથી મોટી અને વિશ્વની બીજી સૌથી મોટી દિવાલ ઉદેપુરથી 64 કિમી દૂર આવેલા કિલ્લા સાથે જોડાયેલ છે. જેનું નિર્માણ મહારાણા કુંભે 15મી સદીમાં કર્યું હતું. અકબર સહિત ઘણા રાજાઓએ દિવાલ તોડવાનો પ્રયત્ન કર્યો, પરંતુ એવું કહેવામાં આવે છે કે આ દિવાલ અભેદ્ય છે. પૃથ્વીરાજ ચૌહાણ અને મહારાણા સંગનું બાળપણ પણ આ કિલ્લામાં વીત્યું હતું. એવું કહેવામાં આવે છે કે મહારાણા ઉદયસિંહનું પણ આ કિલ્લામાં છુપાયેલા પન્નાદય દ્વારા પાલનપોષણ કર્યુ હતું.
આ દિવાલ અરવલ્લીની ટેકરીઓથી ઘેરાયેલી છે. કુંભલગઢ કિલ્લો સમુદ્ર સપાટીથી 1,914 મીટરની ઊંચાઇએ છે. આ કિલ્લાના નિર્માણને પૂર્ણ કરવામાં 15 વર્ષ થયા. આ કિલ્લો અનેક ટેકરીઓને જોડીને બનાવવામાં આવ્યો છે. આપને જણાવી દઈએ કે મહારાણા કુંભના રજવાડામાં કુલ 82 કિલ્લાઓ હતા, જેમાંથી રાણા કુંભે પોતે જ 32 કિલ્લા બનાવવાની તૈયારી માટે નકશો તૈયાર કર્યો હતો. ઇતિહાસ મુજબ, મહારાણા કુંભના સમયથી મહારાજા રાજસિંહ સુધીના રાજવી પરિવાર મેવાણ પરના હુમલા દરમિયાન આ કિલ્લામાં રહેતા હતા.
કુંભલગઢ કિલ્લાની અંદર કુલ 360 મંદિરો છે. જેમાં 300 જૈન મંદિરો અને 60 હિન્દુ મંદિરો છે. કિલ્લામાં પ્રવેશવા માટે સાત દરવાજા છે. જેમાં રામ દ્વાર, પાગરા દ્વાર, હનુમાન દ્વાર વગેરે પ્રખ્યાત છે.
આ કિલ્લો અને દિવાલ વાસ્તુ શાસ્ત્રના નિયમો અનુસાર બનાવવામાં આવી છે. આ મહેલના ઓરડામાં પેસ્ટલ રંગના ભીંતચિત્રો જોવા મળે છે. અહીંના ઓરડાઓ પીરોજ, લીલો અને સફેદ છે.
અલાઉદ્દીન ખીલજીના હુમલોને ધ્યાનમાં રાખીને રાણા કુંભાએ કુંભલગઢ કિલ્લાની દિવાલ બનાવી હતી. જે ચીનની આ દિવાલ કરતા ઘણા ઓછા સમયમાં તૈયાર થઈ ગઈ હતી. તે જ સમયે, ચાઇનીઝ દિવાલ કોઈ એક રાજા દ્વારા બનાવવામાં આવી નહોતી, પરંતુ જુદા જુદા સમયે ઘણા રાજાઓ દ્વારા બનાવવામાં આવી હતી. તેને બનાવવા માટે સેંકડો વર્ષો અને 20 લાખ મજૂરો લાગ્યાં. ચીનની દિવાલ દેશની સુરક્ષા માટે બનાવવામાં આવી હતી, પરંતુ તે થઈ શક્યું નહીં. મોંગોલ શાસક ચંગેઝ ખાને વર્ષ 1211માં તેને તોડી નાંખ્યો અને તેને સરળતાથી પાર કરીને ચીન પર હુમલો કર્યો.
