મેડિકલ જર્નલ લેન્સેટમાં પ્રકાશિત થયેલા એક સર્વે અનુસાર, વિશ્વભરમાં પ્રજનન દર ઘટી રહ્યો છે અને આનો અર્થ એ કે આ સદીના અંત સુધીમાં લગભગ તમામ દેશોમાં વસ્તીમાં ઘટાડો થશે.અહીં આપણે સાત દેશો વિશેના વસ્તી વિશે જાણીશું, જે આ સમસ્યાનો સામનો કરી રહ્યા છે અને તેની સાથેના વ્યવહાર માટે ક્યાં કયા પગલા લેવામાં આવી રહ્યા છે.
જાપાન
લેન્સેટમાં પ્રકાશિત અહેવાલ મુજબ, આ સદીના અંત સુધીમાં, જાપાનની વસ્તી અડધી થઈ જશે. 2017ની વસ્તી ગણતરી મુજબ, જાપાનની વસ્તી 12 કરોડ 8 લાખ હતી, પરંતુ આ સદીના અંત સુધીમાં તે ઘટીને 5 કરોડ થઈ જશે એવો અંદાજ કરવામાં આવી રહ્યો છે.
વસ્તીની દ્રષ્ટિએ જાપાન વિશ્વનો સૌથી જૂનો દેશ છે અને 100 વર્ષથી વધુ ઉંમરના લોકોમાં પણ આ દર સૌથી વધુ છે.સરકારના અંદાજ મુજબ, 2040 સુધીમાં, જાપાનમાં વૃદ્ધ વસ્તી 35 ટકાથી વધુ હશે. આનો મતલબ એ છે કે કાર્યક્ષમ લોકોની સંખ્યા સતત ઓછી થઈ રહી છે.
ઇટાલી
ઇટાલીની વસ્તી પણ 2100 સુધીમાં અડધી થઈ જશે. 2017માં, ઇટાલીની વસ્તી 6 કરોડ 10 લાખ હતી, જે લેન્સેટના અહેવાલ મુજબ વર્તમાન સદીના અંત સુધીમાં ઘટીને 2 કરોડ 80 લાખ થઈ જવાનું અનુમાન છે.
2015માં, ઇટાલિયન સરકારે પ્રજનન દર વધારવા માટે એક યોજના શરૂ કરી, જે અંતર્ગત દરેક દંપતીને સંતાન હોય ત્યારે સરકાર તરફથી 725 પાઉન્ડ એટલે કે આશરે 69 હજાર રૂપિયા આપવામાં આવે છે. આ હોવા છતાં, ઇટાલીમાં સમગ્ર યુરોપિયન યુનિયનમાં સૌથી ઓછું પ્રજનન દર છે. ઇટાલીમાં બીજી સમસ્યા સ્થળાંતર છે. સરકારી આંકડા મુજબ, વર્ષ 2018 માં એક લાખ 57 હજાર લોકો ઇટાલી છોડીને બીજા દેશ ગયા હતા.
ચીન
1979માં, ચીને બાળક માટેની યોજના શરૂ કરી. વધતી જતી વસ્તી અને અર્થતંત્ર પરની તેની અસરને ધ્યાનમાં રાખીને ચીને ‘વન ચાઇલ્ડ’ ની યોજના શરૂ કરી હતી. પરંતુ વિશ્વની સૌથી વધુ વસ્તી ધરાવતો આ દેશ આજે જન્મ દરમાં ભારે ઘટાડો સાથે સંઘર્ષ કરી રહ્યો છે.
લેન્સેટના રિપોર્ટ મુજબ, આગામી ચાર વર્ષોમાં, ચીનની વસ્તી એક અબજ 40 કરોડ થઈ જશે, પરંતુ સદીના અંત સુધીમાં, ચીનની વસ્તી લગભગ 73 કરોડ થઈ જશે. કેટલાક લોકોને આશંકા છે કે ચીન ‘ડેમોગ્રાફિક ટાઇમ બોમ્બ’ બની ગયું છે, જેનો સીધો અર્થ એ કે કામદારોની સંખ્યા દિવસેને દિવસે ઓછી થઈ રહી છે અને તેમના પરિવારો મોટા થઈને નિવૃત્તિ લઈ રહ્યા છે.
ઈરાન
એવો અંદાજ છે કે સદીના અંત સુધીમાં ઇરાનની વસ્તીમાં પણ નોંધપાત્ર ઘટાડો થશે. ઈરાનમાં 1979માં ઈસ્લામિક ક્રાંતિ પછી ત્યાંની વસ્તીમાં વધારો થયો હતો, પરંતુ ઈરાને ટૂંક સમયમાં ખૂબ અસરકારક વસ્તી નિયંત્રણ નીતિ લાગુ કરી છે. ગયા મહિને, ઈરાનના આરોગ્ય મંત્રાલયે ચેતવણી આપી હતી કે ઈરાનમાં વાર્ષિક વસ્તી વૃદ્ધિ દર એક ટકા કરતા પણ ઓછો થઈ ગયો છે.
સરકારી સમાચાર એજન્સી ઇર્નાના રિપોર્ટ મુજબ, ઈરાનમાં લોકો લગ્નની સંખ્યામાં ઘટાડો કરી રહ્યા છે અને જે લોકો લગ્ન કરે છે તેઓ પણ બાળકોના જન્મમાં ઘટાડો જોવા મળી રહ્યા છે. રિપોર્ટ અનુસાર, લોકો આર્થિક સમસ્યાઓના કારણે આ બધું કરી રહ્યા છે., ઇરાને વસ્તી વધારવા માટે ગયા મહિને નિર્ણય લીધો હતો કે સરકારી હોસ્પિટલો અને તબીબી કેન્દ્રોમાં પુરુષોની નસબંધી કરવામાં આવશે નહીં, અને ગર્ભનિરોધક દવાઓ પણ માત્ર મહિલાઓને આપવામાં આવશે.
બ્રાઝિલ
બ્રાઝિલમાં છેલ્લા 40 વર્ષોમાં વસ્તીવધારામાં નોંધપાત્ર ઘટાડો જોવા મળ્યો છે. 1960માં બ્રાઝિલમાં પ્રજનન દર 6.3 હતો જે હાલના સમયમાં ફક્ત 1.7 પર આવી ગયો છે. લેન્સેટના રિપોર્ટ મુજબ, બ્રાઝિલની વસ્તી 2017માં 21 કરોડ હતી, જે 2100માં ઘટીને લગભગ 16 કરોડ થઈ જશે.
બ્રાઝિલિયન મહિલા, “કૌટુંબિક અને માનવાધિકાર બાબતોના પ્રધાન ડમેરેસ એલ્વસે બીબીસીને આ વર્ષની શરૂઆતમાં જણાવ્યું હતું કે,” આપણે કિશોરોમાં વધતી જતી ગર્ભાવસ્થાને ઘટાડવી પડશે. અમારી પાસે હિંમત હતી કે અમે શારીરિક સંબંધોની મોડી શરૂઆત વિશે વાત કરીશું. “
ભારત
2100 સુધીમાં, ચીનને પાછળ છોડી ભારત વિશ્વની સૌથી મોટી વસ્તી બની જશે. જોકે, લેન્સેટ સંશોધનકારોનું કહેવું છે કે ભારતની વસ્તી ઘટશે અને આ સદીના અંત સુધીમાં, ભારતની વસ્તી 10 અબજ થઈ જશે.
2011ની વસ્તી ગણતરી પ્રમાણે, ભારતની વસ્તી એક અબજ 3૦ કરોડ છે. ભારતમાં જન્મ દર 1960માં 5.91 હતો, જે હવે ઘટીને 2.24 થયો છે. જ્યારે અન્ય દેશો તેમના દેશમાં વસ્તી દર વધારવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા છે, ત્યારે ભારતના વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ લોકોને અહીં નાના કુટુંબો રાખવા અપીલ કરી છે.
નાઇજીરીયા
લેન્સેટના રિપોર્ટ અનુસાર, 2100 સુધીમાં, સહારા રણની દક્ષિણે આફ્રિકન દેશોની વસ્તી ત્રણ ગણી થઈ જશે. આ રિપોર્ટ મુજબ, આ સદીના અંત સુધીમાં, નાઇજીરીયાની વસ્તી આશરે 80 કરોડ થઈ જશે અને વસ્તીને કારણે તે વિશ્વનો બીજો સૌથી મોટો દેશ બનશે.
