એક રિપોર્ટ અનુસાર, ભારતથી અલગ થયાના 24 વર્ષ બાદ જ પાકિસ્તાનની અંદર આંતરિક ઝઘડો અને યુદ્ધ ચાલી રહ્યું હતું. એવું કહેવાય છે કે તે સમય દરમિયાન પાકિસ્તાનની સરકારોની નિષ્ફળતા હતી, જેના કારણે બંગાળીઓ પ્રત્યે અલગતા અને ભેદભાવ વધ્યો હતો. આ ભેદભાવ અને અલગતાના કારણે પૂર્વ પાકિસ્તાનમાંથી ઘણા નાગરિકો ભારતમાં પ્રવેશી રહ્યા હતા.
કહેવાય છે કે તે દરમિયાન લગભગ 10 લાખ લોકોએ ભારતમાં આશરો લીધો હતો. આ દરમિયાન પાકિસ્તાની સેનાએ ભારતીય સરહદમાં ઘૂસવાનું શરૂ કરી દીધું હતું અને તે જ સમયે પાકિસ્તાને ભારતને ધમકીઓ આપવાનું શરૂ કર્યું હતું.
પાકિસ્તાને 3 ડિસેમ્બર 1971ના રોજ ભારત પર હુમલો કર્યો. હુમલાના જવાબમાં તત્કાલિન વડાપ્રધાન ઈન્દિરા ગાંધીએ પાકિસ્તાન સામે યુદ્ધની ઘોષણા કરી હતી. આ પછી બંને દેશો વચ્ચે ભીષણ યુદ્ધ થયું અને આ ઐતિહાસિક યુદ્ધમાં પાકિસ્તાનને હારનો સામનો કરવો પડ્યો. તેમના સૈનિકોએ ભારતીય સેના સમક્ષ આત્મસમર્પણ કરવું પડ્યું. ભારત-પાક યુદ્ધમાં ભારતની જીતના પરિણામે બાંગ્લાદેશનો ઉદય થયો.
આ યુદ્ધમાં ભારતીય સેનાએ પોતાની બહાદુરી દેખાડી હતી, જ્યારે તેમાં એક એવું નામ સામેલ હતું જે પાક આર્મી વિરુદ્ધ તેની ખાસ યુદ્ધ વ્યૂહરચના અને પૂર્વ પાકિસ્તાનને આઝાદ કરાવવામાં તેની મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા માટે જાણીતું છે. તેમનું નામ લેફ્ટનન્ટ જનરલ જગજીત સિંહ અરોરા હતું. આવો, જાણીએ આ વિશેષ લેખમાં જગજીત સિંહ અરોરા વિશે.
લેફ્ટનન્ટ જનરલ જગજીત સિંહ અરોરા
લેફ્ટનન્ટ જનરલ જગજીત સિંહ અરોરાનો જન્મ હાલના પાકિસ્તાનના જેલમ જિલ્લામાં કાલે ગુર્જરન નામના સ્થળે થયો હતો. મળતી માહિતી મુજબ તેના પિતા એન્જિનિયર હતા. 1939માં, તેણે ભારતીય સૈન્ય એકેડેમીમાંથી સ્નાતક પૂર્ણ કર્યું અને 2જી પંજાબ રેજિમેન્ટની 1લી બટાલિયનમાં દાખલ થયા.
1947માં કપ્તાનથી 1966માં જનરલ સુધી, તેમનો લશ્કરી કાર્યકાળ તેમને 1962ના ચીન-ભારત યુદ્ધમાં બ્રિગેડિયર તરીકે નોર્થ-ઈસ્ટ ફ્રન્ટિયર એજન્સી (NEFA)માં લઈ ગયો. તેઓ ડિરેક્ટર જનરલ મિલિટરી ટ્રેનિંગ (DGMT) પણ હતા. 1971ના યુદ્ધમાં વિશેષ વ્યૂહરચના બનાવવાની જવાબદારી મળતા પહેલા તેઓ અન્ય ઘણી જગ્યાએ પોસ્ટીંગ હતા.
1971ના ભારત-પાકિસ્તાન યુદ્ધમાં મહત્વની ભૂમિકા
ભૂતપૂર્વ ફિલ્ડ માર્શલ સેમ માણેકશાએ એક ઈન્ટરવ્યુમાં કહ્યું હતું કે, 1971ના યુદ્ધમાં ભલે મારા વખાણ થયા હોય, પરંતુ સાચું કામ જગ્ગી (જગજીત સિંહ અરોરા)એ કર્યું હતું. જ્યારે પૂર્વ પાકિસ્તાનની આઝાદી માટે પાકિસ્તાન સામે યુદ્ધ થયું ત્યારે તેનું નેતૃત્વ જગજીત સિંહ અરોરાએ કર્યું હતું. યુદ્ધ શરૂ થતાની સાથે જ બંને દેશો વચ્ચે તણાવની સ્થિતિ સર્જાઈ હતી અને ભારત પાકિસ્તાન પર દબાણ લાવવા માંગતું હતું.
ખાસ વ્યૂહરચના
ભારતીય સેનાને પણ આદેશ આપવામાં આવ્યો હતો કે તેઓ પાકિસ્તાન સાથે લડાઈ ન કરે, પરંતુ પાકિસ્તાન આક્રમણ કરી રહ્યું છે. આ પરિસ્થિતિને સંભાળવા માટે લેફ્ટનન્ટ જનરલ જગજીત સિંહ અરોરાએ ખાસ રણનીતિ બનાવી અને સેનાને નાના-નાના ટુકડીઓમાં વિભાજીત કરીને પાકિસ્તાનની અલગ-અલગ ચોકીઓ પર કબજો કરવા મોકલી દીધી. વ્યૂહરચના એટલી મજબૂત હતી કે ભારતીય સેના થોડા દિવસોમાં ઢાકા પહોંચી ગઈ હતી.
ભારતીય સેનાના વધતા પગલાથી ડરીને તત્કાલિન પાકિસ્તાન લેફ્ટનન્ટ જનરલ અમીર અબ્દુલ્લા ખાન નિયાઝીએ પીછેહઠ કરવાનો નિર્ણય કર્યો. આ માટે પાકિસ્તાનના લેફ્ટનન્ટ જનરલે જગજીત સિંહ અરોરાને વાયરલેસ પર સંદેશો મોકલીને કહ્યું કે અમે આત્મસમર્પણ કરવા તૈયાર છીએ. જેના પર જગજીત સિંહ અરોરાએ જવાબ આપ્યો કે જો આવું છે તો ભારતીય સેના સરહદ પરથી હટી જશે.
