મધ્યપ્રદેશના જબલપુરમાં એક મંદિર છે જે સદીઓ જૂનું છે. તેનું નામ ચૌસઠ યોગિની મંદિર છે. ભારતમાં કદાચ આ એકમાત્ર મંદિર છે જેમાં ભગવાન શિવ અને પાર્વતીના લગ્નની મૂર્તિ સ્થાપિત છે. આજે અમે તમારા માટે આ મંદિરના ઇતિહાસ સાથે સંબંધિત એક રસપ્રદ કિસ્સો લાવ્યા છીએ.
આ વાર્તા મુઘલ બાદશાહ ઔરંગઝેબ સાથે સંબંધિત છે, જેમણે આ મંદિર તોડવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો.
આ મંદિર નર્મદા નદીના ભેડાઘાટમાં 70 ફૂટ ઉંચા પર્વત પર બનાવવામાં આવ્યું છે. આ મંદિર 10મી સદીમાં કલચુરી વંશના રાજા યુવરાજદેવ પ્રથમ દ્વારા બનાવવામાં આવ્યું હતું. એવું કહેવાય છે કે જ્યારે ભગવાન શિવ અને પાર્વતી અહીં દર્શન કરવા આવ્યા હતા, ત્યારે તેઓ આરામ માટે રોકાયા હતા.
આ મંદિરમાં 81 યોગિનીઓની મૂર્તિઓ પણ છે. આ પણ યુવરાજદેવે તેમના આશીર્વાદ મેળવવાના ઉદ્દેશથી બનાવ્યા હતા. ભારતમાં 4 મુખ્ય ચૌસઠ યોગિની મંદિરો છે, બે ઓડિશામાં અને બે મધ્યપ્રદેશમાં છે. 64 યોગીનીઓ દેવી શક્તિના અવતાર તરીકે પૂજાય છે.
12મી સદીમાં, ગુજરાતની મહારાણી ગોસાલ દેવી, જે શૈવ હતા, તેમણે અહીં ગૌરી શંકરનું મંદિર બનાવ્યું. આ મંદિર એક સમયે તંત્ર સાધનાનું કેન્દ્ર પણ માનવામાં આવતું હતું. દેશ -વિદેશના લોકો અહીં તંત્ર વિદ્યા શીખવા આવતા હતા.
આ મંદિર પથ્થરોથી બનેલા પ્લેટફોર્મ પર બનાવવામાં આવ્યું છે. આ મંદિર સુધી પહોંચવા માટે તમારે લગભગ 150 પગથિયા ચડવા પડશે. તેના ત્રિકોણાકાર ખૂણાઓ પર યોગિનીઓની મૂર્તિઓ છે, જેમાંથી કેટલાક ખંડિત છે. કહેવાય છે કે જ્યારે ઔરંગઝેબે જબલપુર પર હુમલો કર્યો ત્યારે તેણે આ મંદિરનો નાશ કરવાનો પ્રયાસ કર્યો હતો.
તેણે બહાર મૂર્તિઓનો નાશ કર્યો પરંતુ ગર્ભગૃહની મૂર્તિઓને સ્પર્શ કરી શક્યો નહીં. લોકો માને છે કે ગર્ભગૃહની અંદર કેટલાક દિવ્ય ચમત્કારો જોઈને તે ડરી ગયો અને સ્તબ્ધ થઈને પાછો ફર્યો.
64 યોગિની મંદિર વિશે અન્ય માન્યતા એવી છે કે ભક્તોને મંદિર સુધી પહોંચવામાં કોઈ સમસ્યાનો સામનો કરવો ન જોઈએ, તેથી ભગવાન શિવએ નર્મદાને પોતાનો માર્ગ બદલવા કહ્યું હતું. એટલા માટે જ નર્મદા નદી તેનાથી થોડા અંતરે વહે છે. મંદિર સુધી પહોંચવા માટે નજીકનું રેલવે સ્ટેશન જબલપુર જંકશન છે. મંદિર અહીંથી 21 કિમી દૂર છે. તમે બસ અથવા ટેક્સી દ્વારા ત્યાં પહોંચી શકો છો.
