ભારતના બે મહત્વના પડોશી ચીન અને પાકિસ્તાન છે. આ બંને દેશો સાથે ભારતનો હંમેશા સરહદી વિવાદ રહ્યો છે. ભારત આ બંને દેશો સાથે LOC અને LAC દ્વારા જોડાયેલ છે. આ બંને સરહદો પર આપણા દેશના સૈનિકો આંતરરાષ્ટ્રીય શાંતિ જાળવવા દિવસ-રાત તૈનાત છે. આ સિવાય ભારત અન્ય ઘણા દેશો સાથે પણ સરહદો વહેંચે છે.
જેમાં નેપાળ, ભૂતાન, બાંગ્લાદેશ અને મ્યાનમારનો સમાવેશ થાય છે. પરંતુ એલઓસી અને એલએસી બે એવી સીમાઓ છે, જ્યાં વિવાદો થવાની શક્યતા સૌથી વધુ છે. ભારતની 3 સરહદોમાંથી (આંતરરાષ્ટ્રીય સરહદ, LAC અને LOC), આ વિવાદો મોટે ભાગે LOC અને LAC ની નજીક થાય છે. ચાલો એ પણ જાણીએ કે આજે LAC અને LOC વચ્ચે શું તફાવત છે.
LOC શું છે?
LoC એટલે નિયંત્રણ રેખા એ સરહદ છે જેને સેના દ્વારા ચિહ્નિત કરવામાં આવે છે. આ સરહદ જમ્મુ અને કાશ્મીરની સરહદ છે, જેની લંબાઈ 776 કિલોમીટર છે. તે ઘણીવાર વિવાદોમાં રહે છે, કારણ કે તેની બીજી બાજુ પાકિસ્તાન છે.
વાસ્તવમાં, LoC સત્તાવાર રીતે લશ્કરી સમજૂતીઓ હેઠળ નક્કી કરવામાં આવી છે. આ સરહદમાં કાશ્મીરનું વિભાજન પણ સામેલ છે અને તેનો કેટલોક ભાગ પાકિસ્તાનના કબજામાં છે.
આ સરહદ 1971ના યુદ્ધ બાદ થયેલા કરારમાં કરવામાં આવી હતી. યુદ્ધના અંત પછી, ભારતીય સેનાનો જે ભાગ ગયો તેને સરહદ તરીકે ગણવામાં આવ્યો.
LAC શું છે?
LAC એટલે કે વાસ્તવિક નિયંત્રણ રેખા એ ભારત અને ચીનની સરહદ છે. જો કે, LAC માત્ર એક ખ્યાલ છે. ભારત-ચીન આના પર સહમત નથી, ન તો તેને નકશા પર દર્શાવવામાં આવ્યું છે કે ન તો જમીન પર સીમાંકન કરવામાં આવ્યું છે.
જ્યારે ભારત-ચીનનો કેટલોક હિસ્સો LAC હેઠળ આવે છે, જેનો નિર્ણય બંને દેશો વચ્ચેની સમજૂતી બાદ કરવામાં આવ્યો હતો. આ જમીન સાવ ખાલી છે. ભારત સાથે LAC 3,488 કિમીની નજીક છે.
તે લદ્દાખથી અરુણાચલ પ્રદેશ અને સિક્કિમ સુધી વિસ્તરે છે. પરંતુ ચીન માને છે કે તે માત્ર 2,000 કિ.મી. બંને દેશો વચ્ચેના વિવાદનું મૂળ પણ આ જ છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય સરહદ શું છે?
આંતરરાષ્ટ્રીય સરહદ એ સરહદ છે જે દરેક પડોશી દેશોમાં માન્ય છે. બંને દેશો આંતરરાષ્ટ્રીય સરહદ પર સહમત છે અને સરહદ રેખા નિશ્ચિત છે. ભારતની આંતરરાષ્ટ્રીય સરહદ 15,106 કિમી છે.
જેમાં ભારતની ચીન સાથે 3488 કિમી, પાકિસ્તાન સાથે 3023 કિમી, નેપાળ સાથે 1751 કિમી, ભૂટાન સાથે 699 કિમી, અફઘાનિસ્તાન સાથે 106 કિમી, મ્યાનમાર સાથે 1643 કિમી અને બાંગ્લાદેશ સાથે 4096 કિમીની સરહદ છે.
