જાણવા જેવું : ઉનાળામાં ભારતીય હવામાન વિભાગ દ્વારા આપવામાં આવતી રંગીન ચેતવણીઓનો અર્થ સમજો.

ભારતમાં કોઈ વહેલું આવતું નથી, પણ ઉનાળો પહેલા આવે છે! મે મહિનાની શરૂઆત થઈ ગઈ છે અને ઉનાળો તેના પ્રખર સૂર્ય અને ગરમીની લહેર સાથે આવી ગયો છે. જેના કારણે દરેક લોકો પરેશાન છે. એપ્રિલ મહિનામાં પણ લોકોને રેકોર્ડ બ્રેક ગરમીનો અહેસાસ થયો હતો. જેના કારણે IMD (ભારત હવામાન વિભાગ) એ પણ દેશના ઘણા શહેરોમાં ઓરેન્જ એલર્ટ જાહેર કર્યું હતું.

પરંતુ, શું તમે ક્યારેય નોંધ્યું છે કે, IMD દ્વારા આપવામાં આવેલી આ વિવિધ રંગીન ચેતવણીઓનો અર્થ શું છે. જો નહીં, તો આજે આ લેખ દ્વારા અમે જણાવીશું કે હીટવેવ શું છે અને IMD ક્યારે આ એલર્ટ જાહેર કરે છે! તો ચાલો આ વિષય પર વિગતવાર જાણીએ.

હીટવેવ શું છે
હીટવેવ એક એવી સ્થિતિ છે જેમાં જો હવાનું તાપમાન વધે તો મનુષ્યો માટે મોટી આફત ઊભી થાય છે. જેનો શહેરોના લોકોને દર વર્ષે સામનો કરવો પડે છે. તમને જણાવી દઈએ કે ભારતમાં ઘણી જગ્યાએ તાપમાન 45 ડિગ્રી સુધી પહોંચી ગયું છે. જો તાપમાન 45 ડિગ્રી હોય, તો તેને હીટવેવ કહેવામાં આવે છે અને જો તે 45 ડિગ્રીથી વધુ હોય, તો તેને ગંભીર હીટવેવ કહેવામાં આવે છે.

40 ડિગ્રીથી ઉપરનું તાપમાન એટલે હીટવેવનું આગમન!
જ્યારે મેદાનોમાં તાપમાન 40 ડિગ્રીથી વધુ અને પર્વતીય વિસ્તારોમાં 30 ડિગ્રીથી વધુ હોય ત્યારે IMD હીટવેવ જાહેર કરે છે. હીટવેવ સામાન્ય રીતે માર્ચ-જૂન વચ્ચે થાય છે અને ક્યારેક જુલાઇ સુધી રહે છે. પંજાબ, દિલ્હી, હરિયાણા, ઉત્તર પ્રદેશ, બિહાર, બંગાળ જેવા સ્થળોએ હીટવેવનું વર્ચસ્વ વધુ છે.

જાણો IMD દ્વારા આપવામાં આવેલા રંગોનો અર્થ શું છે?
ગ્રીન એલર્ટ
આનો અર્થ એ છે કે કોઈ ક્રિયા જરૂરી નથી. ગરમી નિયંત્રણમાં છે! જેથી ગ્રીન એલર્ટ હોય ત્યારે ગભરાવાની જરૂર નથી. તમે આરામથી જીવી શકો છો.

યલો એલર્ટ
યલો એલર્ટની સ્થિતિ ત્યારે આવે છે જ્યારે વિવિધ વિસ્તારોમાં 2 દિવસ સુધી હીટવેવ રહે છે. પરંતુ, તાપમાન નિયંત્રણમાં રહે છે. કેટલાક લોકો હીટવેવ સહન કરે છે. પરંતુ બાળકો, વૃદ્ધો અને જેમને મોટો રોગ છે. તેમના માટે સહન કરવું મુશ્કેલ છે. તેથી જ IMD ભલામણ કરે છે કે, જો જરૂરી ન હોય તો, ઘરની બહાર ન નીકળો, હળવા કપડાં પહેરો અને હંમેશા તમારી સાથે કેપ અથવા છત્રી રાખો.

ઓરેન્જ એલર્ટ
ઓરેન્જ એલર્ટનો અર્થ થાય છે “સતર્ક રહો”. બે દિવસથી હીટવેવ ગંભીર બની ગયું છે ત્યારે આ સ્થિતિ આવી છે. દિલ્હીમાં એપ્રિલ મહિનામાં 9 વખત હીટવેવની સ્થિતિ આવી છે. 2010માં 11 વખત આવ્યો હતો.

રેડ એલર્ટ
જ્યારે હીટવેવ 6 દિવસથી વધુ ચાલે ત્યારે રેડ એલર્ટની સ્થિતિ આવે છે. આવી સ્થિતિમાં હીટ સ્ટ્રોક અને અન્ય બીમારીઓ થવી સામાન્ય બાબત છે. તો આ ગરમીથી પોતાને બચાવવા માટે પુષ્કળ પાણી પીઓ!

નોંધ- એ પણ જાણી લો કે ગ્રીન, યલો, ઓરેન્જ અને રેડ એલર્ટ માત્ર ઉનાળામાં જ નહીં પરંતુ તોફાન, વરસાદ, શિયાળામાં પણ હવામાન વિભાગ દ્વારા જારી કરવામાં આવે છે.