આજે આપણે સ્વતંત્ર ભારતમાં જે શાંતિથી જીવી રહ્યા છીએ તેનો શ્રેય એ બહાદુર સપૂતો અને ક્રાંતિકારીઓને જાય છે જેમણે ભારતની આઝાદી માટે પોતાના જીવની પણ પરવા કરી નથી. બહાદુર ક્રાંતિકારીઓએ ભારતને અંગ્રેજોના શાસનમાંથી મુક્ત કરવા માટે ગમે તે કર્યું. તેથી, તેમને યાદ રાખવાની પણ આપણી જવાબદારી છે, જેથી આવનારી પેઢીઓ પણ સ્વાતંત્ર્ય વીરોના બલિદાનને સમજી શકે.
આ ક્રમમાં, શહીદ દિવસ પર, આપણે શહીદ સુખદેવ વિશે જાણીએ છીએ, જેમણે તેમના મૃત્યુ સુધી મિત્રતા અને બ્રિટિશ શાસનને હલાવવામાં મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી હતી. ચાલો હવે શહીદ સુખદેવ થાપરના જીવન પર વિગતે જોઈએ.
શહીદ સુખદેવનો જન્મ
શહીદ સુખદેવનું પૂરું નામ સુખદેવ થાપર હતું. તેમનો જન્મ 15 મે 1907ના રોજ લુધિયાણાના નૌઘરા વિસ્તારમાં થયો હતો. તેમના પિતાનું નામ રામ લાલ અને માતાનું નામ રલ્લી દેવી હતું. એવું માનવામાં આવે છે કે તેમના પિતાના મૃત્યુ પછી, તેમનો ઉછેર તેમના કાકા લાલા અચિંત રામની દેખરેખ હેઠળ થયો હતો. સુખદેવમાં બાળપણથી જ દેશભક્તિની ભાવના આવી ગઈ હતી, કારણ કે તેણે અંગ્રેજોનો જુલમ પોતાની આંખે જોયો હતો.
શહીદ સુખદેવે લાલા લજપત રાય દ્વારા સ્થાપિત લાહોરની નેશનલ કોલેજમાં અભ્યાસ કર્યો હતો અને અહીં જ તેઓ ભગતસિંહ અને યશપાલને પ્રથમ વખત મળ્યા હતા. ભારતીય ઇતિહાસમાં ઊંડાણપૂર્વક અભ્યાસ કરવા અને વિશ્વભરમાં ચાલી રહેલી ક્રાંતિકારી ચળવળો વિશે ઊંડાણપૂર્વક જાણવા માટે, તેમણે આ કોલેજમાં સ્વાધ્યાય મંડળોની પણ સ્થાપના કરી હતી.
ક્રાંતિકારી પક્ષના સભ્ય
જેમ કે અમે કહ્યું કે તેમનામાં બાળપણથી જ દેશભક્તિની ભાવના આવી ગઈ હતી. મોટા થતા તેઓ ક્રાંતિકારી પક્ષના સભ્ય પણ બન્યા હતા. આ દરમિયાન ભગત સિંહની સાથે તેઓ ચંદ્રશેખર આઝાદના પણ નજીકના સાથી બની ગયા.
તેમણે પંજાબમાં તેમજ ઉત્તર ભારતના અન્ય વિસ્તારોમાં ક્રાંતિકારી પ્રવૃત્તિઓ કરી અને ક્રાંતિકારી સંગઠનોના વિવિધ એકમોની રચના કરવામાં પણ મહત્વની ભૂમિકા ભજવી. તેમણે નૌજવાન ભારત સભાની રચનામાં તેમની ભાગીદારી પણ આપી હતી.
અંગ્રેજી સરકારનો પાયો હચમચી ગયો
સુખદેવે ભગત સિંહ, રાજગુરુ, ચંદ્રશેખર આઝાદ અને બટુકેશ્વર બટ્ટ સાથે મળીને આવી ઘણી ક્રાંતિકારી પ્રવૃત્તિઓ કરી, જેણે બ્રિટિશ સરકારનો પાયો હચમચાવી નાખ્યો. તેમજ, ઇતિહાસકારો માને છે કે સુખદેવ અનેક ક્રાંતિકારી ચળવળોનો પાયો અને કરોડરજ્જુ હતા.
સેન્ટ્રલ એસેમ્બલીમાં બોમ્બ ફેંકવાનો નિર્ણય
શહીદ સુખદેવ પર પુસ્તક લખનાર ડૉ.હરદીપ સિંહના કહેવા પ્રમાણે, સેન્ટ્રલ એસેમ્બલીમાં બોમ્બ ફેંકવાની જવાબદારી અગાઉ ભગત સિંહને આપવામાં આવી ન હતી. આ સંબંધમાં જ્યારે બેઠક યોજાઈ ત્યારે પાર્ટીએ નિર્ણય લીધો હતો કે ભગત સિંહને મોકલવામાં ન આવે, કારણ કે પોલીસ તેમને પહેલેથી જ શોધી રહી હતી. પરંતુ, સુખદેવજીએ જ કહ્યું હતું કે વિધાનસભામાં બોમ્બ ફેંકવા માટે માત્ર ભગતસિંહ જ જશે, કારણ કે આ કામ માટે એવા અસરકારક વ્યક્તિની જરૂર હતી, જેની ધરપકડથી સામાન્ય જનતા જાગૃત થાય. ભગતસિંહને મિત્રનો આ નિર્ણય ગમ્યો.
જોકે, સુખદેવના આ નિર્ણય પર ઘણા લોકોએ તેમને પથ્થરનું હૃદય પણ કહ્યા હતા. તેમજ, એવું કહેવાય છે કે ભગત સિંહની ધરપકડ પછી, સુખદેવ બંધ રૂમમાં એ વિચારીને ખૂબ રડ્યા કે તેણે તેના મિત્રને મોતના મુખમાં ધકેલી દીધો.
મૃત્યુ સુધી મિત્રતા
શહીદ સુખદેવ થાપર અને ભગતસિંહની મિત્રતા એટલી ઊંડી હતી કે જ્યારે મૃત્યુ આવ્યું ત્યારે પણ બંને સાથે મળી ગયા. સુખદેવે મૃત્યુ સુધી મિત્ર ભગતસિંહ સાથેની મિત્રતા જાળવી રાખી હતી. 23 માર્ચ 1931 એ દિવસ હતો જ્યારે લાહોર ષડયંત્ર કેસમાં બ્રિટિશ સરકાર દ્વારા ભગત સિંહ, રાજગુરુ અને સુખદેવને ફાંસી આપવામાં આવી હતી. તેમની સામે એકતરફી કોર્ટ કાર્યવાહી થઈ હતી. આઝાદીના આ ત્રણ બહાદુર સપૂતોએ દેશ માટે હસતા હસતા પોતાના પ્રાણ આપી દીધા.
ઘણા ઇતિહાસકારોનું માનવું છે કે જનતાના ગુસ્સાને ધ્યાનમાં રાખીને, પંજાબના ફિરોઝપુરના હુસૈનીવાલીમાં યુવાન શહીદોના અંતિમ સંસ્કાર કરવામાં આવ્યા હતા.
