બોલિવૂડ અભિનેતા શાહરૂખ ખાનનો પુત્ર આર્યન ખાન છેલ્લા કેટલાક દિવસોથી સતત હેડલાઇન્સમાં છે. ક્રુઝ પર રેવ પાર્ટી દરમિયાન ડ્રગ્સનું સેવન, કબજો, ખરીદી અને વેચાણ કરવાનો આરોપ છે. તાજેતરમાં, નાર્કોટિક્સ બ્યુરો (NCB) એ તેને કસ્ટડીમાં લીધો હતો. આવી સ્થિતિમાં, નાર્કોટિક્સ એક્ટ શું છે, કયા જથ્થામાં, દવાઓ લેવી કે વેચવી મુશ્કેલીકારક બની શકે છે તે જાણવું સમયસર રહેશે. અમે આ અહેવાલમાં એ પણ જાણીશું કે જો દોષિત ઠરે તો નાર્કોટિક્સ એક્ટ (એનડીપીએસ એક્ટ) હેઠળ શું સજા થઈ શકે?
નાર્કોટિક્સ એક્ટ (NDPS એક્ટ) શું છે?
નાર્કોટિક્સ ડ્રગ્સ સાયકોટ્રોપિક સબસ્ટન્સ એક્ટ 1985 (NDPS) 1985માં ભારતની સંસદમાં પસાર થયો હતો. તે દેશમાં કોઈપણ નશો અટકાવવા માટે બનાવવામાં આવી હતી. તેમાં 1988, 2001 અને 2014માં સુધારો કરવામાં આવ્યો છે.
આ કાયદા હેઠળ બે પ્રકારના નશા રાખવામાં આવ્યા છે. નાર્કોટિક (ચરસ, ગાંજા, અફીણ, હેરોઈન, કોકેઈન, મોર્ફિન) અને સાયકોટ્રોપિક (એલએસડી, એમએમડીએ, આલ્પરાઝોલમ જેવા રસાયણોમાંથી બનેલી દવાઓ) જે કુદરતી પદાર્થોમાંથી મેળવવામાં આવે છે.
નાર્કોટિક્સ એક્ટ (એનડીપીએસ એક્ટ) હેઠળ અધિકાર?
તબીબી સલાહ વિના આ દવાઓનું વધુ પડતું સેવન કરવું, રાખવું, ખરીદવું અને વેચવું એ ગુનો છે. એનડીપીએસ એક્ટની કલમ 42 હેઠળ તપાસ અધિકારીને વોરંટ કે વોરંટ વગર શોધવાની, માદક દ્રવ્યો જપ્ત કરવાની અને ધરપકડ કરવાની સત્તા છે. તેમજ, કલમ 41 સરકારને ડ્રગના દુરુપયોગકર્તાની ઓળખ, સારવાર અને પુનર્વસન કેન્દ્રની સ્થાપના કરવાની સત્તા આપે છે.
દવાઓ લેવા અથવા વેચવા માટે કેટલી સજા થઈ શકે?
દોષિત સાબિત થાય તો શું સજા થાય?
એનડીપીએસ એક્ટ હેઠળ 10 થી 20 વર્ષની કેદ અને દંડની જોગવાઈ છે. દવાની માત્રાના આધારે કેદ અને દંડ લાદવામાં આવે છે. આ કેસમાં આરોપીના જામીન પોલીસની કલમો પર આધાર રાખે છે.
