જો તમે ઇતિહાસના પાના ફેરવશો, તો તમને ખબર પડશે કે ભારત પર બ્રિટીશ શાસન દરમિયાન, ઘણા ભારતીય સૈનિકો અન્ય દેશો સામે અંગ્રેજો વતી લડ્યા હતા અને પોતાની શક્તિ બતાવી હતી. વિશ્વયુદ્ધ સિવાય, તેમાં સારાગઢીનું યુદ્ધ પણ સામેલ છે.
તમને જાણીને આશ્ચર્ય થશે કે બ્રિટનમાં ઘણા વર્ષો પછી, સારાગઢી યુદ્ધ (1897)માં શહીદ થયેલા 21 શીખ સૈનિકોને સન્માનિત કરવામાં આવ્યા છે અને શીખ હવાલદાર ઇશર સિંહની મોટી કાંસાની પ્રતિમા સ્થાપિત કરવામાં આવી છે. આવો, અમે તમને આ ખાસ અહેવાલમાં જણાવીએ કે હવાલદાર ઇશર સિંહ કોણ હતા અને સારાગઢીનું યુદ્ધ શું હતું.
શીખ હવાલદાર ઇશર સિંહ કોણ હતા?
ઇશર સિંહ બ્રિટિશ ઇન્ડિયન આર્મીમાં સાર્જન્ટ હતા, જેમણે 1897ના સારાગઢી યુદ્ધમાં 20 શીખ સૈનિકોનું નેતૃત્વ કર્યું હતું અને જ્યાં સુધી તેઓ શહીદ થયા ન હતા અને સારાગઢી કિલ્લા પર કબજો કર્યો ત્યાં સુધી અફઘાન આદિવાસીઓની વિશાળ સેનાનો સામનો કર્યો હતો.
શીખ હવાલદાર ઇશર સિંહની કાંસ્ય પ્રતિમા
એક અહેવાલ અનુસાર, ઇંગ્લેન્ડના વોલ્વરહેમ્પ્ટન શહેરના વેડનેસફિલ્ડમાં શીખ હવાલદાર ઇશર સિંહની 10 ફૂટ ઉંચી કાંસાની પ્રતિમા સ્થાપિત કરવામાં આવી છે. આ પ્રતિમા 6 ફૂટના પ્લેટફોર્મ પર બનાવવામાં આવી છે. ઉદ્ઘાટન પ્રસંગે એક ભવ્ય કાર્યક્રમનું પણ આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું, જેમાં સાંસદો, સ્થાનિક કાઉન્સિલરો, ઘણા લશ્કરી અધિકારીઓ અને સ્થાનિક લોકોએ ભાગ લીધો હતો. સ્મારકની 8 મીટર સ્ટીલ પ્લેટ પર યાદગાર શબ્દો કોતરવામાં આવ્યા છે. સારાગઢી યુદ્ધમાં શહીદ થયેલા 21 શીખ સૈનિકોના માનમાં બ્રિટને પ્રથમ સ્મારક બનાવ્યું છે.
આ પ્રતિમા કોણે બનાવી?
શીખ હવાલદાર ઇશર સિંહની આ 10 ફૂટ ઉંચી પ્રતિમા વેડનેસફિલ્ડના ગુરુ નાનક ગુરુદ્વારા દ્વારા બનાવવામાં આવી છે અને આ મૂર્તિ બનાવનાર શિલ્પકારનું નામ લ્યુક પેરી છે, જે વેસ્ટ મિડલેન્ડ્સના છે. મળતી માહિતી મુજબ, પ્રતિમા બનાવવા માટે માત્ર 1 લાખ પાઉન્ડનો ખર્ચ કરવામાં આવ્યો છે અને બાકીના ડેકોરેશનમાં 36 હજાર પાઉન્ડનો ખર્ચ કરવામાં આવ્યો છે.
સારાગઢીનું યુદ્ધ શું હતું?
અહેવાલ અનુસાર, સારાગઢીનું યુદ્ધ 10,000 અફઘાન આદિવાસીઓની વિશાળ સેના અને બ્રિટીશ ભારતીય સેના (બંગાળ પાયદળની 36 મી શીખ રેજિમેન્ટ)ના 21 શીખ સૈનિકો વચ્ચે લડાયું હતું. આ યુદ્ધ 12 સપ્ટેમ્બર 1897ના રોજ પાકિસ્તાનના ખૈબર-પખ્તુનખ્વા વિસ્તારમાં લડવામાં આવ્યું હતું. અફઘાન સારાગઢીના કિલ્લાને કબજે કરવા અને અંગ્રેજોના શાસન હેઠળના બાકીના વિસ્તારો પર કબજો કરવા માંગતા હતા. પરંતુ, શીખ સૈનિકોએ શહીદ ન થાય ત્યાં સુધી આવું ન થવા દીધું.
ઇતિહાસકારો માને છે કે સારાગઢીનું યુદ્ધ ઇતિહાસની મહાન લડાઇઓમાંનું એક છે. આ યુદ્ધમાં તેમની શહાદત સુધી, 21 શીખ સૈનિકોએ અફઘાન આદિવાસીઓની વિશાળ સેના સામે અદભૂત બહાદુરી દર્શાવી હતી. આ યુદ્ધ લગભગ 6 કલાક સુધી ચાલ્યું. એવું કહેવાય છે કે આ યુદ્ધ પછી શહીદ થયેલા શીખ સૈનિકોને ‘ઇન્ડિયન ઓર્ડર ઓફ મેરિટ’ એનાયત કરવામાં આવ્યા હતા. તે સમયે સર્વોચ્ચ બહાદુરી પુરસ્કાર હતો.
