ભારતમાં થોડા વર્ષો પહેલા સુધી એવું માનવામાં આવતું હતું કે ‘પદ્મ એવોર્ડ્સ’ મોટાભાગે સત્તાના કોરિડોરમાં પકડ ધરાવતા લોકોને જ આપવામાં આવે છે. બોલિવૂડ હોય કે રમતગમત સાથે જોડાયેલી કોઈ મોટી હસ્તી હોય કે પછી વિમાનના બિઝનેસ ક્લાસમાં મુસાફરી કરતી વ્યક્તિ. આ દરમિયાન, પુરસ્કાર મેળવનારા એ જ લોકો હતા જેઓ સત્તાના કેન્દ્ર, દિલ્હી અથવા ચમકતા શહેર મુંબઈના હતા. પરંતુ છેલ્લા કેટલાક વર્ષોમાં આ વલણ સંપૂર્ણપણે બદલાઈ ગયું છે.
આજે સામાન્ય માણસને પણ દેશના આ સર્વોચ્ચ પુરસ્કારોથી સન્માનિત કરવામાં આવી રહ્યા છે. દેશના અનેક ગાયબ નાયકોની વાર્તાઓ આજે લોકોને પ્રેરણા આપે છે, પરંતુ આજે દેશના તે વાસ્તવિક નાયકોનું સન્માન કરવામાં આવી રહ્યું છે જેઓ અત્યાર સુધી ગુમનામ હતા.
મંગળવારે રાષ્ટ્રપતિ ભવનના ઐતિહાસિક દરબાર હોલમાં ‘પદ્મ એવોર્ડ’ના વિજેતાઓનું સન્માન કરવામાં આવી રહ્યું હતું. આ દરમિયાન જ્યારે 77 વર્ષીય તુલસી ગૌડાનું નામ લેવામાં આવ્યું તો તેમને જોઈને બધાની આંખો ફાટી ગઈ. કેમેરાની ચમક અને તાળીઓના ગડગડાટ વચ્ચે, રાષ્ટ્રપતિ ભવનના રેડ કાર્પેટ પર રાષ્ટ્રપતિ રામ નાથ કોવિંદ પાસેથી ‘પદ્મ શ્રી એવોર્ડ’ મેળવતા તુલસી ગૌડાને, ઉઘાડપગું, ફાટેલી જૂની ધોતી પહેરીને જોઈને લોકો આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયા. દેશની ન્યૂઝ ચેનલોમાં એવી ચર્ચા ચાલી રહી હતી કે આખરે એક સક્ષમ વ્યક્તિ આટલું સાદું જીવન કેવી રીતે જીવી શકે?
તુલસી ગૌડાને રાષ્ટ્રપતિ રામ નાથ કોવિંદ દ્વારા દેશના ચોથા સર્વોચ્ચ નાગરિક પુરસ્કાર ‘પદ્મ શ્રી’ એનાયત કરવામાં આવી રહ્યા છે તેને ધ્યાનથી જુઓ. શરીર પર કપડાંના નામે જાણે ચાદર ચોંટી ગઈ હોય. વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદી અને ગૃહ પ્રધાન અમિત શાહ જેવી હસ્તીઓ પણ રાષ્ટ્રપતિ ભવનના ઐતિહાસિક ‘દરબાર હોલ’ ખાતે ‘રેડ કાર્પેટ’ પર તુલસી ગૌડાનું ઉઘાડપગું સ્વાગત કરતી જોવા મળી હતી.
કોણ છે તુલસી ગૌડા?
કર્ણાટકના હોનાલી ગામની રહેવાસી તુલસી ગૌડા પર્યાવરણ યોદ્ધા છે. તુલસી ગૌડા છેલ્લા 60 વર્ષથી પર્યાવરણ સંરક્ષણ અંગે જાગૃતિ ફેલાવે છે. ‘હલાક્કી જનજાતિ’ સાથે સંબંધિત, ગૌડાનો જન્મ કર્ણાટકના હોનાલીમાં એક ગરીબ આદિવાસી પરિવારમાં થયો હતો. ગરીબીને કારણે તે ક્યારેય શાળાએ નથી ગઈ, પરંતુ તેને જંગલમાં મળતા છોડ અને ઔષધિઓ વિશે એટલી બધી જાણકારી છે કે તેને ‘વનનો જ્ઞાનકોશ’ પણ કહેવામાં આવે છે.
30 હજારથી વધુ વૃક્ષોનું વાવેતર કર્યું છે
તુલસી ગૌડા માત્ર 3 વર્ષના હતા ત્યારે તેમના પિતાનું અવસાન થયું હતું. તેણે 12 વર્ષની ઉંમરથી તેની માતા સાથે નર્સરીમાં કામ કરવાનું શરૂ કર્યું. ત્યાંથી તેમના મનમાં વૃક્ષો અને છોડ પ્રત્યેનો લગાવ જન્મ્યો. તુલસી ગૌડાએ છેલ્લા 6 દાયકામાં 30 હજારથી વધુ વૃક્ષો વાવ્યા છે. આજે, તે નવી પેઢી સાથે તેમના જ્ઞાનનો ભંડાર વહેંચી રહી છે અને દેશમાં પર્યાવરણ સંરક્ષણની ભાવનાને જાગૃત કરી રહી છે.
77 વર્ષની ઉંમરે પણ તુલસી ગૌડા અસ્થાયી સ્વયંસેવક તરીકે ‘વન વિભાગ’ની નર્સરીની સંભાળ રાખે છે. આ દરમિયાન તે અનેક પ્રકારના છોડના બીજ એકત્રિત કરે છે, ઉનાળાની ઋતુ સુધી તેની જાળવણી કરે છે અને પછી યોગ્ય સમયે આ બીજને જંગલમાં વાવે છે.
આ મોટા પુરસ્કારો મળ્યા છે
તુલસી ગૌડાને ‘પર્યાવરણ સંરક્ષણ’ તરફના તેમના પ્રયાસો માટે ભૂતકાળમાં ‘ઇન્દિરા પ્રિયદર્શિની વૃક્ષ મિત્ર એવોર્ડ’, ‘રાજ્યોત્સવ એવોર્ડ’ અને ‘કવિતા મેમોરિયલ’ જેવા ઘણા પુરસ્કારોથી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા છે. ‘પર્યાવરણ સંરક્ષણ’ માટે પોતાનું સમગ્ર જીવન સમર્પિત કરનાર તુલસી ગૌડાને હવે ‘પદ્મશ્રી’થી સન્માનિત કરવામાં આવ્યા છે.
જ્યારથી પદ્મશ્રી તુલસી ગૌડાની સાદી તસવીર સોશિયલ મીડિયા પર વાયરલ થઈ છે, લોકો તેમની સાદગી, મહેનત અને સમર્પણની ચર્ચા કરી રહ્યા છે. ‘સાદું જીવન, ઉચ્ચ વિચારો’… આ કહેવત ભલે 21મી સદીમાં બંધબેસતી ન હોય, પરંતુ તુલસી ગૌડા તેનું ઉદાહરણ છે.
