સફળતા એ નથી કે જે તમને ભેટ સ્વરૂપે મળે, પણ સફળતા એ છે જેના માટે તમારે દિવસ-રાત મહેનત કરવી પડે. તમને વિશ્વભરમાં સફળતાના આવા ઘણા ઉદાહરણો જોવા મળશે, જ્યારે ભયંકર વાવાઝોડા જેવી મુસીબતોનો સામનો કરતી વખતે માનવીએ અદ્ભુત પરાક્રમો કર્યા.
આમાં ઘણી મોટી કોમર્શિયલ કંપનીઓ પણ સામેલ છે. આ ક્રમમાં, અમે તમને મહિન્દ્રા એન્ડ મહિન્દ્રા કંપનીની વાર્તા કહીએ છીએ. જાણીને નવાઈ લાગશે કે આ કંપની મહિન્દ્રા એન્ડ મોહમ્મદ તરીકે ઓળખાતી હતી. આવો જાણીએ આ કંપનીની શરૂઆતની કહાની.
શરૂઆતની કહાની
જગદીશ ચંદ્ર મહિન્દ્રાનો જન્મ 1892માં થયો હતો અને બે વર્ષ પછી તેમના ભાઈ કૈલાશ ચંદ્ર મહિન્દ્રાનો જન્મ થયો હતો. મળતી માહિતી મુજબ જેસી અને કેસી 9 ભાઈ-બહેન હતા. કહેવાય છે કે ખૂબ જ નાની ઉંમરમાં તેમના માથા પરથી પિતાનો પડછાયો ઊડી ગયો હતો. જગદીશ ચંદ્ર મહિન્દ્રાએ સમગ્ર પરિવારની જવાબદારી ઉઠાવવી પડી હતી.
એવું કહેવાય છે કે જેસી મહિન્દ્રા નાની ઉંમરમાં સમજી ગયા હતા કે જો કોઈ વ્યક્તિએ ઉપર આવવું હોય તો ઉચ્ચ ભાવનાની સાથે શિક્ષણ પણ જરૂરી છે. તેથી, તેમણે તેમના ભાઈ-બહેનોને ઉચ્ચ શિક્ષણ આપ્યું અને ભાઈ કેસીને અભ્યાસ માટે કેમ્બ્રિજ મોકલ્યા.
M&M ગ્રુપની શરૂઆત
કેસી મહિન્દ્રા એટલે કે કૈલાશ ચંદ્ર મહિન્દ્રાએ પોતાનો અભ્યાસ પૂર્ણ કર્યો અને થોડો સમય અમેરિકામાં નોકરી પણ કરી. તેમને 1942માં ભારતીય ખરીદ મિશન (યુએસ)ના વડા પણ બનાવવામાં આવ્યા હતા. ત્યાં રહીને તેઓ 1945માં ભારત પાછા ફર્યા.
કહેવાય છે કે દેશ પરત આવ્યા બાદ તેને ઘણી મોટી જોબની ઓફર મળી, પરંતુ તેણે પોતાનું કંઈક શરૂ કરવાનું વિચાર્યું. પછી શું હતું, તેણે ભાઈ જગદીશ અને મિત્ર મલિક ગુલામ મોહમ્મદ સાથે મળીને 1945માં એક કંપનીનો પાયો નાખ્યો, જેનું નામ મહિન્દ્રા એન્ડ મોહમ્મદ કંપની હતું.
કંપની અને મિત્રોનું અલગ થવું
મહિન્દ્રા એન્ડ મુહમ્મદ કંપનીની શરૂઆત સ્ટીલ કંપની તરીકે કરવામાં આવી હતી. મહિન્દ્રા બંધુઓએ વિચાર્યું હતું કે તેઓ એક મોટી સ્ટીલ કંપની બનાવશે, પરંતુ દેશના વિભાજનને કારણે તેમના સપના ખોવાઈ ગયા. 15 ઓગસ્ટ 1947ના રોજ દેશના ભાગલાને કારણે બે હિંદુ-મુસ્લિમ મિત્રો અલગ થઈ ગયા. મલિક ગુલામ મોહમ્મદ પાકિસ્તાન ગયા અને ત્યાં જઈને પહેલા નાણામંત્રી અને બાદમાં દેશના ત્રીજા ગવર્નર જનરલ બન્યા.
મહિન્દ્રા એન્ડ મહિન્દ્રાનું લોન્ચિંગ
મલિક ગુલામ મોહમ્મદનો કંપનીમાં મોટો હિસ્સો હતો. આ કારણે બંને ભાઈઓને લાગ્યું કે કંપની કદાચ આગળ વધી શકશે નહીં. પરંતુ, બંને ભાઈઓએ હિંમત હાર્યા નહીં અને કોઈપણ સંજોગોમાં કંપનીને આગળ લઈ જવાનું નક્કી કર્યું.
કંપનીનું નામ પહેલેથી જ M&M તરીકે નોંધાયેલું હતું. તે જ સમયે, તેણે કંપનીનું નામ ન બદલ્યું અને મોહમ્મદનું નામ બદલીને મહિન્દ્રા કરી દીધું. હવે કંપનીનું નામ બદલીને મહિન્દ્રા એન્ડ મહિન્દ્રા કરવામાં આવ્યું હતું.
જીપનું ઉત્પાદન
મહિન્દ્રા બ્રધર્સ કંપની સાથે કંઈક નવું કરવા ઈચ્છતા હતા. આવી સ્થિતિમાં કેસી મહિન્દ્રાનો અનુભવ કામ આવ્યો. તેણે યુએસમાં જીપ જોઈ હતી, તેથી તેણે ભારતમાં જીપનું ઉત્પાદન કરવાનું નક્કી કર્યું. મહિન્દ્રા એન્ડ મહિન્દ્રા કંપની જીપનું ઉત્પાદન કરીને ઓટોમોબાઈલ કંપની બની.
ટૂંક સમયમાં જ તેણે ટ્રેક્ટરની સાથે અન્ય વાહનોનું ઉત્પાદન કરવાનું શરૂ કર્યું અને ટૂંક સમયમાં આ કંપની ભારતની લોકપ્રિય ઓટોમોબાઈલ કંપની બની ગઈ. આ રીતે કંપની આગળ વધી અને તેનું અસ્તિત્વ આજે પણ ચાલુ છે. 1991માં, આનંદ મહિન્દ્રા M&M ગ્રુપના નવા ડેપ્યુટી ડિરેક્ટર બન્યા.
