રેલ્વેની શોધને વિશ્વની સૌથી મોટી શોધમાં ગણવામાં આવે છે. જ્યાં એરોપ્લેન દેશો અને મુખ્ય શહેરોને જોડવાનું કામ કરે છે, જ્યારે રેલ્વે તંત્રએ પણ નાના શહેરોને રાજ્ય સાથે જોડવાનું કામ કર્યું હતું.
જો તમને પૂછવામાં આવે કે ભારતમાં પ્રથમ ટ્રેન ક્યારે અને ક્યાં દોડી હતી, તો સામાન્ય રીતે જવાબ આવશે કે ભારતની પ્રથમ ટ્રેન બોમ્બે અને થાણે વચ્ચે 16 એપ્રિલ 1853ના રોજ દોડી હતી, પરંતુ મિત્રોને જાણીને આશ્ચર્ય થશે કે દેશની પ્રથમ ટ્રેન અહીં નહીં પરંતુ દેશના અન્ય કોઈ ખૂણે દોડી હતી, તે પણ બે વર્ષ પહેલાં. આવો જાણીએ શું છે આ આખી વાર્તા.
ભારતમાં પ્રથમ ટ્રેન ક્યાં દોડી હતી?
ટ્રેનને ભારતમાં લાવવાનો શ્રેય અંગ્રેજોને જાય છે. ભલે અંગ્રેજોએ પોતાના ફાયદા માટે ભારતમાં રેલ્વે શરૂ કરી, પરંતુ તેનો સૌથી મોટો ફાયદો ભારતીયોને મળ્યો. તેમજ, આપણને અત્યાર સુધી શીખવવામાં આવ્યું છે કે ભારતમાં પ્રથમ ટ્રેન બોમ્બે અને થાણે વચ્ચે 16 એપ્રિલ 1853ના રોજ દોડી હતી, પરંતુ જાણીને નવાઈ લાગશે કે આ ટ્રેન આના બે વર્ષ પહેલા જ દેશમાં શરૂ થઈ હતી.
આ ટ્રેન 1853ના બે વર્ષ પહેલા 22 ડિસેમ્બર 1851ના રોજ હાલના ઉત્તરાખંડમાં રૂરકી અને પીરાન કાલિયાર વચ્ચે દોડી હતી.
આ ટ્રેન ગુડ્સ ટ્રેન હતી
અમે જે ટ્રેનની વાત કરી રહ્યા છીએ તે એક માલગાડી હતી. વાસ્તવમાં ખેડૂતોની સિંચાઈની સમસ્યાના ઉકેલ માટે અંગ્રેજો દ્વારા કેનાલ બનાવવાની યોજના બનાવવામાં આવી હતી. આ નહેર ગંગા નદીમાંથી નીકળતી હતી અને તેના માટે ઘણી માટીની જરૂર હતી.
આ યોજનાના મુખ્ય ઈજનેર થોમસન હતા, જેમણે રૂરકીથી 10 કિમી દૂર પીરાન કાલિયારથી માટી લાવવા માટે રેલવે એન્જિનનો આદેશ આપ્યો હતો.
બે બોગી ઉમેરવામાં આવી હતી
ટ્રેનના એન્જિન સાથે બે બોગી જોડાયેલા હતા, જે 200 ટન વજન સહન કરી શકે છે. તેમજ, આ ટ્રેન રૂરકીથી પીરાન કાલિયાર સુધીની 10 કિમીની સફર 38 મિનિટમાં ચાર માઈલ પ્રતિ કલાકની ઝડપે પૂરી કરતી હતી.
આ ટ્રેને લગભગ 9 મહિના સુધી કામ કર્યું, જ્યારે 1852માં આ ટ્રેનના એન્જિનમાં અકસ્માતમાં આગ લાગી ગઈ. જોકે ત્યાં સુધીમાં કેનાલનું કામ પૂર્ણ થઈ ગયું હતું. તેમજ, આ પછી જ 1853માં પ્રથમ પેસેન્જર ટ્રેન દોડી હતી.
આનો ઉલ્લેખ બ્રિટિશ લેખક પીટી કોટલી દ્વારા લખાયેલ પુસ્તક ‘રિપોર્ટ ઓન ગંગા કેનાલ’માં જોવા મળે છે. આ પુસ્તક હજુ પણ IIT રૂરકીની લાઇબ્રેરીમાં હાજર છે.
