મુંબઈ પોલીસ દર વર્ષે સેંકડો ગુનેગારોની ધરપકડ કરે છે. આમાં સ્કેચ આર્ટિસ્ટ નીતિન મહાદેવ યાદવની ભૂમિકા સૌથી મહત્વની છે. નીતિન દ્વારા બનાવેલા સ્કેચના આધારે, મુંબઈ પોલીસે અત્યાર સુધીમાં લગભગ 500 ભયંકર ગુનેગારોને પકડ્યા છે. પરંતુ નીતિન મહાદેવ યાદવને બહુ ઓછા લોકો જાણે છે.
તેઓ સ્કેચ બનાવવાને દેશની સેવા માને છે. એટલા માટે તે પોતાના બનાવેલા સ્કેચ માટે 1 રૂપિયો પણ લેતો નથી. આ કારણથી લોકો નીતિનને ‘હાફ કોપ’ પણ કહે છે. નીતિન મહાદેવ યાદવને તેમના ઉમદા કાર્યો માટે 150 થી વધુ સંસ્થાઓ દ્વારા સન્માનિત કરવામાં આવ્યા છે.
વાસ્તવિક જીવનમાં નીતિન મહાદેવ કોણ છે
નીતિન મહાદેવ યાદવનો જન્મ મહારાષ્ટ્રના અત્યંત ગરીબ પરિવારમાં થયો હતો. પિતા કુર્લાની સ્વદેશી મિલમાં કામદાર હતા. જ્યારે માતા બાળકોના રમકડાંને દોરા, માળા, તોરણ, કપડાં અને સુતરાઉ વડે શણગારતી હતી.
તેના 3 ભાઈઓ અને 3 બહેનોમાંથી નીતિન અને તેની મોટી બહેને પેઈન્ટિંગને વ્યવસાય તરીકે પસંદ કર્યું. પરંતુ ઘર ચલાવવા માટે બંને શાળામાં ડ્રોઇંગ ટીચર બન્યા. આજે, છેલ્લા 3 દાયકાથી, નીતિન ચેમ્બુરની એક પ્રાથમિક શાળામાં ભણાવે છે.
હકીકતમાં, વર્ષ 1984માં મુંબઈના કુર્લાની એક હોટલમાં હત્યા થઈ હતી. ત્યારપછી નીતિન મુંબઈ પોલીસના વાહનોની નંબર પ્લેટ પણ રંગતો હતો. પોલીસકર્મીઓ હત્યા અંગે એકબીજાની વચ્ચે વાતો કરી રહ્યા હતા. આ દરમિયાન સાક્ષી તરીકે માત્ર એક જ વેઈટર હતો જેણે આરોપીને જોયો હતો.
આવી સ્થિતિમાં નીતિને પોલીસની સામે આરોપીનો સ્કેચ બનાવવાની ઓફર કરી હતી. જો કે નીતિને આ પહેલા ક્યારેય આ કામ કર્યું નથી, પરંતુ પોલીસકર્મીઓ તેના માટે રાજી થઈ ગયા.
નીતિન મહાદેવ વેઈટરને મળ્યો. વેઈટરે કેટલાય કલાકો સુધી આ માણસનો દેખાવ નીતિનને સંભળાવ્યો. આ પછી, નીતિને થોડા કલાકોની મહેનતમાં બનાવેલી તસવીર જોઈને વેઈટર આશ્ચર્યચકિત થઈ ગયો. આ સ્કેચ 80 ટકા આરોપીઓના હતા.
પોલીસે આ સ્કેચની મદદથી કર્ણાટક જઈને આરોપીની ધરપકડ કરી હતી. ત્યારપછી જ્યારે પણ મુંબઈ પોલીસ કોઈ કેસને લઈને મૂંઝવણમાં રહેતી ત્યારે માત્ર નીતિનને જ યાદ આવતો હતો. પોલીસકર્મીઓની એક પોસ્ટ પરથી બીજી પોસ્ટમાં બદલી થતાં નીતિનનું નામ પણ બીજી પોસ્ટ પર પહોંચતું હતું. આ રીતે નીતિન મુંબઈભરની તમામ પોલીસ ચોકીઓમાં ખૂબ પ્રખ્યાત થઈ ગયો.
વર્ષ 2018માં મુંબઈના વડાલામાં 6 વર્ષની બાળકી પર બળાત્કાર થયો હતો. તે કેસમાં પણ નીતિને ગુનેગારનો સ્કેચ બનાવ્યો અને આરોપી ઝડપાઈ ગયો. ચેમ્બુરમાં એક મહિલાના 3 ટુકડા કરી ગટરમાં ફેંકી દેવામાં આવ્યા હતા, પરંતુ નિતિનના સ્કેચ સાથે ગુનેગાર ઝડપાઈ ગયો હતો.
પૂણેના જર્મન બેકરી બ્લાસ્ટ, દાભોલકર મર્ડર કેસના આરોપીઓના સ્કેચ બનાવીને નીતિન પ્રખ્યાત થયો હતો. આ સિવાય નીતિને સીસીટીવી ફૂટેજના આધારે કસાબનો સ્કેચ પણ બનાવ્યો હતો, તેણે ક્યાં અને કેવી રીતે ફાયરિંગ કર્યું હશે. નીતિન મહાદેવ પોલીસ માટે અત્યાર સુધીમાં 4000થી વધુ સ્કેચ બનાવી ચૂક્યો છે.
નીતિન મહાદેવને ક્યારેય પૈસાનો લોભ નહોતો. શાળાના શિક્ષકની નોકરીમાંથી જે પણ પૈસા મળે છે તેનાથી તે પોતાનું ઘર ચલાવે છે. તે બાળકોને મફતમાં ડ્રોઈંગ પણ શીખવે છે.
તે છેલ્લા 28 વર્ષથી મુંબઈ પોલીસ માટે સ્કેચ બનાવી રહ્યો છે, પરંતુ તેણે આજ સુધી 1 રૂપિયો પણ લીધો નથી. ક્યારેક કોઈએ ખુશીથી ઈનામ આપ્યું, એ અલગ વાત છે, પરંતુ તેમણે ક્યારેય કોઈની પાસેથી 1 પૈસા પણ માગ્યા નથી.
