ઇતિહાસની અંદર ઘણા સારા અને ઘણા ભયંકર રહસ્યો છે. આમાં રાજાઓની બહાદુરી અને હિંમત છે, પરંતુ કેટલાક એવા રાજાઓ પણ હતા, જેમની હિંમત સામે અંગ્રેજો ધ્રૂજતા હતા. તેમાંથી એક સિરાજ-ઉદૌલા હતા, જે બંગાળના નવાબ હતા, જેને છેલ્લા આઝાદ નવાબ પણ કહેવામાં આવે છે. તેની પાછળનું કારણ એ છે કે તેના મૃત્યુ પછી, બ્રિટિશરોએ ભારતમાં પગ ફેલાવવાનું શરૂ કર્યું.
એવું કહેવામાં આવે છે કે જ્યાં સુધી સિરાજ-ઉદૌલા જીવતો હતો, ત્યાં સુધી બ્રિટિશરોનું હૃદય તેના ક્રોધથી કંપતું હતું. આની સાક્ષી ‘કલકત્તાની બ્લેક હોલ’ ની ભયાનક ઘટના છે, જે કોલકાતાના ‘ફોર્ટ વિલિયમ’ ના નાના ઓરડામાં દફનાવવામાં આવી છે. હુગલી નદીના પૂર્વી કાંઠે બાંધેલ કિલ્લો વિલિયમ બ્રિટીશ રાજ દરમિયાન ઇંગ્લેન્ડના રાજા વિલિયમ ત્રીજાના નામે બનાવવામાં આવ્યો હતો.
ફોર્ટ વિલિયમમાં 18 ફુટ લાંબી અને 14 ફુટ પહોળાઈનો એક રૂમ બનાવવામાં આવ્યો હતો, જેમાં બે ખૂબ જ નાનકડી સ્કાઈલાઇટ હતી, જેના કારણે રૂમને ‘બ્લેક હોલ’ નામ આપવામાં આવ્યું હતું. આ રૂમ બ્રિટિશરો દ્વારા ગુનેગારોને સજા કરવા માટે બનાવવામાં આવ્યો હતો, પરંતુ તેઓને શું ખબર, કે તે તેમની કબર બની જશે.
આ કિલ્લાના નિર્માણ પછી જ, અંગ્રેજોએ પગ ફેલાવવાનું શરૂ કર્યું અને તેઓએ તેમની લશ્કરી શક્તિ વધારવાનું શરૂ કર્યું. નવાબ સિરાજ-ઉદૌલાને જ્યારે આ વાતની ખબર પડી, ત્યારે તેમણે અંગ્રેજોને આવું ન કરવા ચેતવણી આપી, પરંતુ બ્રિટિશરોએ નવાબના શબ્દોને હવામાં ઉડાવી દીધા. આથી નારાજ થઈને નવાબે 5 જૂન 1756 ના રોજ ખૂબ મોટી સેના સાથે ફોર્ટ વિલિયમ પર હુમલો કરવાની તૈયારી કરી.
19 જૂન 1756ના રોજ નવાબ સિરાજ-ઉદ-દૌલાએ ફોર્ટ વિલિયમ પર હુમલો કર્યો. તે સમયે, બ્રિટીશ લોકોની પાસે ખૂબ મોટુ સૈન્ય નહોતું, જેના કારણે કેટલાક બ્રિટીશ જળમાર્ગમાંથી છટકી ગયા, આ પછી પણ, કમાન્ડર જોન ઝેડ હેલવેલના નેતૃત્વ હેઠળ, લગભગ 200 બ્રિટીશ સૈનિકો ગઢમાં રહ્યા. પરંતુ આ સૈનિકો નવાબની સેનાનો સામનો કરવા પૂરતા ન હતા. બ્રિટિશરોને પરાજિત કર્યા પછી, નવાબે 20 જૂનના રોજ સમાન ‘બ્લેક હોલ’માં 146 બ્રિટિશ કેદીઓ (સ્ત્રીઓ અને બાળકો સહિત) ને ઝડપી લીધા.
આ પછી, 23 જૂન, 1756માં જ્યારે રૂમ ખોલવામાં આવ્યો ત્યારે, ફક્ત 23 લોકો જીવંત હતા, બાકીના 123 લોકો મૃત્યુ પામ્યા હતા. બચી ગયેલા લોકોમાં બ્રિટીશ કમાન્ડર જ્હોન જેડ હેલવેલ પણ હતો. જ્યારે આ લોકોનું પણ મોત નીપજ્યું હતું, ત્યારે તેઓને ત્યાં ખાડો ખોદીને દફનાવવામાં આવ્યા હતા. આજે આ સ્થાન પર ‘બ્લેક હોલ મેમોરિયલ’ છે.
તમને જણાવી દઈએ કે, ફોર્ટ વિલિયમ હાલમાં આર્મીના પૂર્વ કમાન્ડનું મુખ્ય મથક છે. આ કિલ્લો બ્રિટીશ ‘ઇસ્ટ ઈન્ડિયા કંપની’ દ્વારા તેમના કારખાનાઓને સુરક્ષિત રાખવા માટે બનાવવામાં આવ્યો હતો, કારણ કે 17 મી સદીના છેલ્લા દાયકામાં, બંગાળના નવાબ સિરાજ-ઉદૌલાએ બ્રિટીશરો પર કહેર ફેલાવ્યો હતો.
