ઉત્તર પ્રદેશના બરેલી અને મુરાદાબાદની વચ્ચે આવેલું રામપુર રાજકારણ અને નવાબી બંનેમાં આગળ છે. અહીં ઘણા નવાબોએ શાસન કર્યું, જેમાં નવાબ ફૈઝુલ્લા ખાન અને નવાબ હામિદ અલી ખાનનો ઉલ્લેખ ઈતિહાસના પાના પર જોવા મળે છે.
આ નવાબો દ્વારા ઘણી ઇમારતો પણ બનાવવામાં આવી હતી, જે તેમની વૈભવી જીવનશૈલીની સાક્ષી આપે છે. અહીં એવી ઘણી ઇમારતો છે જે આ નવાબોની શાહી શૈલીની સાક્ષી આપે છે. આમાંની એક ખાસબાગ કોઠી છે.
આ શહેર કોણે બનાવ્યું?
રામપુર શહેરનો પાયો નવાબ ફૈઝુલ્લા ખાને નાખ્યો હતો, તેમનો જન્મ 1733માં આઓનલા શહેરમાં થયો હતો. તેણે 1774 થી 1794 સુધી નવાબની ગાદી પર શાસન કર્યું. તેમની શાહી શૈલીની ઘણી વાર્તાઓ છે. કહેવાય છે કે નવાબ ફૈઝુલ્લા ખાને પોતાના માટે એક ખાનગી રેલ્વે સ્ટેશન બનાવ્યું હતું, જેનો ઉપયોગ ફક્ત તેઓ અને તેમની સાથે જોડાયેલા ખાસ લોકો કરતા હતા.
ખાસબાગ કોઠીનો ઈતિહાસ
રામપુર શહેરમાં અને તેની આસપાસ ઘણી ઐતિહાસિક અને ભવ્ય ઇમારતો છે. પરંતુ ખાસબાગ કોઠી સૌથી ખાસ છે કારણ કે તે પ્રથમ એર-કન્ડિશન્ડ કોઠી હતી. યુરોપીયન-ઇસ્લામિક શૈલીમાં બનેલી આ કોઠી 1930માં નવાબ હમીદ અલી ખાને બનાવી હતી. તેના 400 એકરના કેમ્પસમાં એક લાખથી વધુ વૃક્ષો ઉગાડ્યા છે.
તેમાં નવાબની ઓફિસ, સ્વિમિંગ પૂલ, સિનેમા હોલ અને મ્યુઝિક હોલ સહિત 200 રૂમ અને હોલ છે. કોઠીમાં ઘણા મૂલ્યવાન અને દુર્લભ ચિત્રો ઉપરાંત, મિનારાઓ પર ગુંબજ છે, જે તેની સુંદરતામાં વધારો કરે છે. આ તમામ દુર્લભ વસ્તુઓથી બનેલી આ કોઠીની કિંમત 23 કરોડ રૂપિયા આંકવામાં આવી છે.
આ કોઠીમાં એર કન્ડીશનીંગ માટે એક બાર્જ છે, જ્યાંથી પંખા મારફત અન્ય રૂમમાં ઠંડી હવા પૂરી પાડવામાં આવતી હતી. કહેવાય છે કે તેના શસ્ત્રાગારમાંથી સ્કોટલેન્ડ, જર્મની, બ્રિટન, હોલેન્ડ, અમેરિકા વગેરે દેશની પિસ્તોલ, બંદૂકો, રાઈફલ અને રિવોલ્વર મળી આવી હતી. આ ઉપરાંત, આ હજારો હથિયારોમાં ખંજર, ભાલા, તલવારો અને નાઝ પણ હતા.
તમને જણાવી દઈએ કે, ખાસબાગ કોઠીની જેમ જ રામપુરમાં પણ રઝા લાઇબ્રેરી આવેલી છે, જ્યાં 30 હજારથી વધુ પુસ્તકો છે. હવે આ પુસ્તકાલય કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા હસ્તગત કરવામાં આવ્યું છે.
